Wat is een SIS?
SIS staat voor Safety Instrumented System — een geautomatiseerd systeem dat is ontworpen om een procesinstallatie veilig stil te zetten of in een veilige toestand te houden bij een (dreigende) gevaarlijke situatie.
Een SIS grijpt automatisch in wanneer een proces buiten veilige grenzen dreigt te raken.
SIS-systemen worden ontworpen conform de norm IEC 61511 (procesindustrie) en maken gebruik van het concept van SIL (Safety Integrity Level).
🎯 Wat doet een SIS?
Een SIS:
- Detecteert een gevaarlijke procesconditie
- Evalueert via logica of een grenswaarde is overschreden
- Voert automatisch een actie uit om het risico te verminderen Bijv. uitschakelen pomp, sluiten klep, stoppen oven
Een SIS is dus géén alarmsysteem — het onderneemt automatisch actie, ongeacht operatorreactie.
🔧 Opbouw van een SIS-loop
Een SIS bestaat uit de volgende componenten:
| Component | Rol |
|---|---|
| Sensor | Meet een kritieke variabele (druk, temperatuur) |
| Logic Solver | Safety PLC of systeem dat beslist en stuurt |
| Final Element | Actuator (bijv. klep, relais, uitschakeling) |
📌 Dit wordt een SIF (Safety Instrumented Function) genoemd — een functionele veiligheidslus.
🏭 Voorbeelden van SIS-functies
| Toepassing | SIS-actie |
|---|---|
| Overdruk in reactorvat | Noodklep opent om druk af te blazen |
| Vlamuitval in gasbrander | Gastoevoer afsluiten |
| Te hoge temperatuur in oven | Verhitting uitschakelen |
| Niveau te hoog in tank | Inlaatklep sluiten of pomp stoppen |
🔢 SIS en SIL
Elke Safety Instrumented Function (SIF) krijgt een SIL-classificatie (SIL 1–4), gebaseerd op de risicoanalyse (zoals LOPA of HAZOP):
- SIL 1 → Lage risicoreductie nodig
- SIL 2–3 → Middelgroot tot hoog risico
- SIL 4 → Zeer hoge veiligheidseis (zelden toegepast)
Een hogere SIL vereist strengere ontwerp-, test- en redundantie-eisen.
🔗 SIS vs. andere systemen
| Systeem | Doel | Neemt actie? |
|---|---|---|
| SCADA / DCS | Procesbewaking en bediening | Handmatig of semi-automatisch |
| SIS | Functionele veiligheid | ✅ Automatisch |
| ESD (Emergency Shutdown) | Subset of toepassing van SIS | ✅ |
| Alarmsysteem | Waarschuwen operator | ❌ Alleen melding |
✅ Voordelen van een SIS
- Directe veiligheidsactie zonder operator
- Herleidbare en valideerbare werking
- Compliant met internationale normen (IEC 61511 / IEC 61508)
- Voorkomt ongevallen, schade en productieverlies
- Essentieel voor risicogestuurde industrieën (olie/gas, chemie, pharma)
📌 Samengevat
Een SIS is een geautomatiseerd veiligheidssysteem dat gevaarlijke situaties voorkomt of beperkt door direct in te grijpen — zonder tussenkomst van de operator. Het bestaat uit Sensor, logica en Actuator en werkt conform strikte SIL-eisen.