Wat is een GTIN?
Een GTIN (Global Trade Item Number) is een wereldwijd uniek nummer van 8, 12, 13 of 14 cijfers volgens de standaarden van GS1, waarmee een handelsartikel (een productvariant op een bepaald verpakkingsniveau) eenduidig wordt geïdentificeerd. De GTIN is het nummer onder de streepjescode op vrijwel elk consumentenproduct en de sleutel waarmee ERP, WMS, kassasystemen en webshops dezelfde artikelen herkennen. In de barcode zelf staat alleen het nummer; prijs, omschrijving en houdbaarheid staan in de systemen die het nummer opzoeken of in extra gegevensvelden ernaast.
🧠 Hoe is een GTIN opgebouwd?
Een GTIN bestaat uit drie delen. Een bedrijf wordt lid van de nationale GS1-organisatie, krijgt een GS1-bedrijfsprefix en nummert binnen dat blok zelf zijn artikelen.
| Deel | Voorbeeld (fictief) | Betekenis |
|---|---|---|
| GS1-bedrijfsprefix | 8712345 | Toegekend door de GS1-lidorganisatie; begint met de GS1-prefix (870–879 voor GS1 Nederland) |
| Artikelreferentie | 00001 | Door het bedrijf zelf gekozen volgnummer per productvariant |
| Controlecijfer | 1 | Berekend met modulo 10, vangt lees- en typfouten af |
| Totaal (GTIN-13) | 8712345000011 | Het nummer onder de EAN-13-barcode |
De eerste cijfers zeggen niets over het land van herkomst. Prefix 87 betekent alleen dat GS1 Nederland het nummerblok heeft uitgegeven; het product kan in China gemaakt zijn. Er zijn ook gereserveerde reeksen: 978 en 979 zijn gereserveerd voor boeken (ISBN) en bladmuziek (ISMN), 540–549 hoort bij GS1 Belgium & Luxembourg en 20–29 is bedoeld voor intern gebruik, zoals gewogen producten die een supermarkt zelf labelt.
🔢 Welke GTIN-formaten bestaan er?
| Formaat | Cijfers | Gebruikelijke barcode | Toepassing |
|---|---|---|---|
| GTIN-8 | 8 | EAN-8 | Zeer kleine verpakkingen, op aanvraag per artikel |
| GTIN-12 | 12 | UPC-A | Producten uit Noord-Amerika |
| GTIN-13 | 13 | EAN-13 | Consumentenproducten in Europa en de rest van de wereld |
| GTIN-14 | 14 | ITF-14, GS1-128, DataMatrix | Dozen en omdozen die als handelseenheid worden verkocht |
GS1 Nederland geeft een GTIN-8 alleen uit als het product er echt te klein voor een EAN-13 is: een totaal bedrukbaar oppervlak onder 80 cm², een grootste etiketruimte onder 40 cm² of een cilindervorm met een diameter onder 30 mm. Voor geneesmiddelen en medische hulpmiddelen is de GTIN-8 niet toegestaan.
In databases en in gegevensvelden met Application Identifier (01) wordt elke GTIN als 14 cijfers vastgelegd door er voorloopnullen voor te zetten. GTIN-13 8712345000011 wordt dan 08712345000011. Sla een GTIN daarom altijd op als tekst van 14 tekens en nooit als getal: Excel en veel databases halen voorloopnullen weg, waarna koppelingen tussen systemen stilletjes mislukken.
🧮 Hoe wordt het controlecijfer berekend?
Het laatste cijfer van elke GTIN, SSCC en GLN volgt uit hetzelfde modulo-10-algoritme. Vermenigvuldig de cijfers van rechts naar links afwisselend met 3 en 1, tel alles op en vul aan tot het volgende tiental.
| Stap | Uitwerking voor 871234500001 |
|---|---|
| 1. Gewichten van rechts naar links | 3, 1, 3, 1, … (het meest rechtse cijfer krijgt 3) |
| 2. Producten | 8×1 + 7×3 + 1×1 + 2×3 + 3×1 + 4×3 + 5×1 + 0 + 0 + 0 + 0 + 1×3 |
| 3. Som | 59 |
| 4. Aanvullen tot tiental | 60 − 59 = 1 |
| Resultaat | GTIN-13 8712345000011 |
Een scanner, een PLC aan de verpakkingslijn of een importscript kan zo een verkeerd gelezen of ingetypt nummer direct afwijzen. Het controlecijfer vangt elke fout in één cijfer en de meeste verwisselingen van twee naast elkaar liggende cijfers af.
📦 Hoe identificeert een GTIN verschillende verpakkingsniveaus?
Elk verpakkingsniveau dat wordt besteld, geprijsd of gefactureerd, krijgt een eigen GTIN. Een fles van 1 liter, een tray van 6 flessen en een doos van 12 flessen hebben dus drie verschillende nummers. Voor de omverpakking gebruiken bedrijven vaak een GTIN-14 met een indicatorcijfer vooraan:
- Indicator 1 tot en met 8 - verpakkingsniveaus van hetzelfde artikel, bijvoorbeeld 18712345000018 voor de doos met 12 stuks (het controlecijfer wordt opnieuw berekend)
- Indicator 9 - artikelen met variabele hoeveelheid, zoals kaas of vlees per kilo
- Indicator 0 - het consumentenartikel zelf, aangevuld tot 14 cijfers
Een pallet die wordt verzonden, is meestal geen handelsartikel maar een logistieke eenheid. Die krijgt een SSCC, niet een GTIN. Op een palletlabel staan beide: de SSCC van de pallet en, bij een homogene pallet, de GTIN van de dozen erop. Een typisch GS1-128-gegevensveld voor een doos is (01)18712345000018(17)271231(10)A123: GTIN, vervaldatum en batchnummer in één scan. Het batchnummer staat bewust achteraan: het heeft een variabele lengte, en zo is er geen extra scheidingsteken (FNC1) nodig. Op het palletlabel van een homogene pallet gebruikt GS1 niet (01) maar (02) voor de GTIN van de dozen, samen met (37) voor het aantal dozen.
🔄 Wanneer heeft een product een nieuwe GTIN nodig?
GS1 legt in de GTIN Management Standard vast wanneer een wijziging een nieuw nummer vraagt. Het uitgangspunt: krijgt een afnemer of consument een ander artikel, dan hoort daar een andere GTIN bij.
| Wijziging | Nieuwe GTIN? |
|---|---|
| Nieuw product of nieuwe smaak, kleur of maat | Ja |
| Gedeclareerde netto-inhoud verandert, hoe klein ook | Ja |
| Afmeting of brutogewicht verandert met meer dan 20% | Ja |
| Primaire merknaam verandert | Ja |
| Aantal stuks in een doos of tray verandert | Ja, voor die verpakking |
| Prijswijziging | Nee, de GTIN bevat geen prijs |
| Kleine wijziging van de verpakkingsgrafiek | Nee |
Lokale wetgeving kan vaker een nieuwe GTIN vereisen, bijvoorbeeld bij medische hulpmiddelen. Sinds 1 januari 2019 mag een GTIN in geen enkele sector meer worden hergebruikt, ook niet als een artikel al jaren uit het assortiment is. Vóór die datum gold een wachttijd van 48 maanden (30 maanden voor kleding).
🏭 Hoe gebruiken IT- en OT-systemen de GTIN?
De GTIN loopt door de hele keten, van supply chain management tot de verpakkingslijn:
- ERP en EDI - de GTIN is de artikelsleutel in orders, pakbonnen en facturen tussen fabrikant en retailer
- Stamdata - via het wereldwijde GDSN-netwerk (in Nederland via GS1 Data Source) deelt de fabrikant afmetingen, gewicht en ingrediënten per GTIN met afnemers
- MES en verpakkingslijn - de lijn print GTIN, batch en THT op het etiket en een camera controleert per verpakking of de juiste code leesbaar is geprint; een verkeerde folie op de lijn wordt zo gestopt voordat duizenden verkeerd gelabelde producten de fabriek verlaten
- WMS en TMS - scannen bij ontvangst, orderpicking en verzending, in combinatie met de SSCC van de pallet
- Tracking en tracing - GTIN plus batch- of serienummer maakt een terugroepactie mogelijk tot op het niveau van één partij
In de zorg is de GTIN de basis van de UDI-DI voor medische hulpmiddelen onder de EU MDR, met GS1 als een van de vier aangewezen uitgevende instanties. Receptgeneesmiddelen dragen sinds 9 februari 2019 een productcode, serienummer, batch en vervaldatum in een 2D-DataMatrix onder Verordening (EU) 2016/161. Het digitaal productpaspoort uit de ESPR kan met GS1 Digital Link (ISO/IEC 18975) een GTIN omzetten in een webadres in een QR-code. Het GS1-initiatief Sunrise 2027 vraagt winkels om hun kassascanners uiterlijk eind 2027 geschikt te maken voor zulke 2D-codes.
🔐 Hoe voorkomt u fouten met GTIN’s in de praktijk?
- Koop nummers bij GS1 - losse barcodes van wederverkopers zijn niet aan uw bedrijf gekoppeld en worden door retailers en marktplaatsen geweigerd.
- Leg een nummerplan vast - één eigenaar die GTIN’s uitgeeft per variant en verpakkingsniveau, met een register dat hergebruik onmogelijk maakt.
- Bewaar als tekst van 14 cijfers - voorkom verlies van voorloopnullen tussen ERP, MES en labelsoftware.
- Valideer elke scan - controleer lengte, Application Identifier en controlecijfer; scanners die als toetsenbord werken kunnen elke tekenreeks in OT-systemen invoeren.
- Verifieer de printkwaliteit - een EAN-13 heeft aan de kassa een nominale moduulbreedte van 0,330 mm en mag tussen 80% en 200% daarvan worden geschaald; kleiner printen leidt tot leesfouten.
❓ Veelgestelde vragen
Is een GTIN hetzelfde als een EAN-code?
Een GTIN is het nummer, een EAN-13 is de streepjescode die een GTIN-13 draagt. In Nederland wordt “EAN-code” in de praktijk vaak gebruikt voor de GTIN zelf, maar dezelfde GTIN kan ook in een GS1 DataMatrix, een GS1 QR-code of een RFID-tag staan.
Is een GTIN wettelijk verplicht?
Een GTIN is meestal niet wettelijk verplicht, maar vrijwel alle retailers, groothandels en online marktplaatsen eisen een geldige GS1-GTIN voordat ze een product opnemen. Voor medische hulpmiddelen is een UDI-DI van een aangewezen uitgevende instantie wel verplicht, en GS1 is daar de meest gebruikte van.
Betekent prefix 87 dat een product in Nederland is gemaakt?
Nee, prefix 870–879 betekent alleen dat GS1 Nederland het nummerblok aan een bedrijf heeft uitgegeven. De GTIN zegt niets over het land waar het product is geproduceerd; daarvoor dient de etikettering van oorsprong.
Mag ik een oude GTIN opnieuw gebruiken?
Nee, sinds 1 januari 2019 mag een GTIN die ooit aan een handelsartikel is toegekend niet meer voor een ander artikel worden gebruikt. Zo blijven historische verkoop-, retour- en traceerdata altijd naar het juiste product wijzen.
Wat is het verschil tussen een GTIN en een SSCC?
Een GTIN identificeert een soort artikel, zodat elke fles van dezelfde variant hetzelfde nummer heeft. Een SSCC identificeert één specifieke logistieke eenheid, zoals een pallet of zending, en is daardoor uniek per fysiek exemplaar.
Wat kost een GTIN in Nederland?
GS1 Nederland rekent een jaarlijkse vergoeding per codepakket (van 10 tot 100.000 nummers) plus een algemene GS1-bijdrage die afhangt van de omzet. Wie maar een paar producten heeft, kan ook losse artikelcodes tegen een eenmalig bedrag afnemen. Codes van wederverkopers zijn geen alternatief, omdat ze niet op naam van uw bedrijf staan.
📌 Samengevat
Een GTIN is het wereldwijd unieke GS1-nummer van een handelsartikel, opgebouwd uit bedrijfsprefix, artikelreferentie en controlecijfer, dat ERP, MES, WMS en kassa’s met elkaar laat praten.
Elke variant en elk verpakkingsniveau krijgt een eigen GTIN, een pallet krijgt een SSCC en een eenmaal gebruikte GTIN wordt nooit hergebruikt. Wie GTIN’s als tekst van 14 cijfers opslaat, elke scan valideert en de GTIN Management Standard volgt, legt de basis voor traceerbaarheid, UDI, 2D-codes en het digitaal productpaspoort.