Wat is THT?
THT (Ten minste Houdbaar Tot) is de datum tot wanneer een voorverpakt product, mits juist bewaard, zijn specifieke eigenschappen zoals smaak, geur, kleur en textuur behoudt. Het is een kwaliteitsdatum, geen veiligheidsgrens: na de THT-datum is een product meestal nog prima te gebruiken, maar de producent garandeert de kwaliteit niet meer. Voor bederfelijke producten waar na de datum een gezondheidsrisico ontstaat, geldt een andere datum: de TGT (Te Gebruiken Tot).
THT = kwaliteitsgarantie tot een bepaalde datum, geen directe veiligheidsgrens.
In de productie- en logistieke keten is de THT meer dan een tekst op een etiket. Hij wordt berekend in het ERP, geprint en gecontroleerd op de verpakkingslijn, gecodeerd in barcodes als GS1-128 en DataMatrix en gebruikt in het WMS om voorraad in de juiste volgorde uit te leveren.
🧠 Wat betekent THT juridisch?
In de Europese Unie is de THT vastgelegd in Verordening (EU) nr. 1169/2011 over voedselinformatie aan consumenten. Daar heet hij de datum van minimale houdbaarheid: de datum tot wanneer een levensmiddel bij juiste bewaring zijn specifieke eigenschappen behoudt. In Nederland houdt de NVWA toezicht op naleving.
- Kwaliteit, geen veiligheid - de THT zegt iets over de eigenschappen van het product, niet over een acuut gezondheidsrisico
- Bewaarcondities horen erbij - als de houdbaarheid afhangt van temperatuur of licht, moeten de bewaarvoorschriften bij de datum staan (“na opening gekoeld bewaren”)
- Verkoop na de THT mag - volgens de NVWA mag een product na de THT nog worden verkocht, maar dan ligt de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit bij de verkoper
- Verkoop na de TGT mag niet - een product met een verstreken TGT-datum geldt als onveilig en mag niet meer worden verkocht
Een verkoper die een product na de THT opnieuw van een datum voorziet, neemt de verantwoordelijkheid van de producent over en moet die nieuwe datum met een risicoanalyse kunnen onderbouwen.
🔄 Wat is het verschil tussen THT, TGT en vervaldatum?
De drie datums worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze juridisch en logistiek iets anders betekenen. Ook de GS1-codering verschilt.
| Datum | Betekenis | Na de datum | Typische producten | GS1-AI |
|---|---|---|---|---|
| THT (ten minste houdbaar tot) | Kwaliteit gegarandeerd tot deze datum | Verkoop toegestaan, verantwoordelijkheid bij verkoper | Pasta, conserven, koekjes, frisdrank | (15) |
| TGT (te gebruiken tot) | Veiligheidsgrens voor microbiologisch zeer bederfelijke levensmiddelen | Niet meer verkopen of gebruiken | Vers vlees, vis, verse zuivel | (17) |
| Vervaldatum (EXP) | Uiterste gebruiksdatum van geneesmiddel of medisch hulpmiddel | Niet meer gebruiken | Geneesmiddelen, steriele hulpmiddelen | (17) |
| Verkopen tot (sell by) | Interne datum voor de winkel | Uit het schap halen | Retail-specifiek | (16) |
Geneesmiddelen en medische hulpmiddelen gebruiken dus geen THT maar een vervaldatum: de Europese geneesmiddelenrichtlijn 2001/83/EG en de MDR (Verordening (EU) 2017/745) eisen, waar van toepassing, een uiterste gebruiksdatum. Bij medische hulpmiddelen staat die naast de UDI.
🧾 Hoe moet een THT op het etiket staan?
Bijlage X van Verordening 1169/2011 legt de vorm vast. De datum wordt ongecodeerd vermeld in de volgorde dag, maand en eventueel jaar, voorafgegaan door “Ten minste houdbaar tot …” als de dag erbij staat en “Ten minste houdbaar tot einde …” in andere gevallen. Hoeveel detail nodig is, hangt af van de houdbaarheid:
| Houdbaarheid van het product | Minimaal te vermelden | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Tot 3 maanden | Dag en maand | THT 30-09 |
| Meer dan 3 tot 18 maanden | Maand en jaar | THT einde 09-2027 |
| Meer dan 18 maanden | Jaar | THT einde 2028 |
Niet elk levensmiddel heeft een THT nodig. Vrijgesteld zijn onder meer vers, ongeschild fruit en groente, wijn, dranken met 10 volumeprocent alcohol of meer, brood en banket dat binnen 24 uur wordt gegeten, azijn, keukenzout, vaste suiker, suikergoed dat vrijwel alleen uit gearomatiseerde of gekleurde suikers bestaat en kauwgom.
Een typisch etiket combineert de THT met traceerbaarheidsgegevens:
- THT: 30-09-2027
- LOT: B2510
- Productiecode: L5209A
🔧 Hoe wordt THT in barcodes gecodeerd?
In de GS1-standaard wordt de THT vastgelegd met Application Identifier (15), in het formaat JJMMDD. De code (15)270930 betekent dus ten minste houdbaar tot 30 september 2027. Als alleen maand en jaar relevant zijn, wordt de dag als 00 gecodeerd; volgens de GS1-specificaties betekent dat de laatste dag van de maand. (15)270900 staat dus voor 30 september 2027.
Een volledige string op een handelseenheid ziet er zo uit:
(01)08712345678906(15)270930(10)B2510
Hierin staat (01) voor het GTIN, (15) voor de THT en (10) voor het batchnummer. Op pallets staat dezelfde informatie samen met het SSCC in een GS1-128-label. Steeds vaker wordt de THT ook in een 2D-code als DataMatrix of een QR-code met GS1 Digital Link opgenomen, zodat de kassa een verlopen product kan herkennen. Een bekende valkuil is het gebruik van AI (17) voor een THT: dan behandelt het WMS een kwaliteitsdatum als harde vervaldatum.
🏭 Hoe gebruiken productie- en logistieke systemen THT?
| Systeem | Rol van de THT |
|---|---|
| ERP | Rekent per artikel de THT uit (productiedatum plus houdbaarheidstermijn) en bewaakt de resterende houdbaarheid bij verkooporders |
| MES | Stuurt de datum naar de printer op de verpakkingslijn en registreert hem per batch |
| Vision | Controleert met een camera of de THT leesbaar en correct op elke verpakking staat |
| WMS | Levert uit volgens FEFO (first expired, first out) en blokkeert voorraad met te weinig resterende houdbaarheid |
| LIMS | Legt de resultaten van houdbaarheidsonderzoek vast waarop de termijn is gebaseerd |
| QMS | Bewaakt afwijkingen, klachten en terugroepacties waarbij de THT een rol speelt |
In het voorraadbeheer werkt men naast de THT vaak met een minimale resterende houdbaarheid bij levering: retailers accepteren een partij alleen als er nog een afgesproken deel van de houdbaarheid over is. Het WMS selecteert dan niet de oudste maar de best passende partij per klant.
🛠️ Hoe richt u THT-beheer in de praktijk in?
- Bepaal de houdbaarheid onderbouwd - met houdbaarheidsonderzoek (microbiologisch, chemisch en sensorisch) onder realistische bewaarcondities, vastgelegd in het LIMS. Het HACCP-plan en ISO 22000 vragen om die onderbouwing.
- Leg de termijn vast als stamgegeven - per artikel in het ERP, inclusief het type datum (THT of TGT) en het datumformaat volgens Bijlage X.
- Automatiseer de datumberekening - laat het MES de THT afleiden uit de productiedatum, zodat operators geen datums handmatig typen.
- Controleer inline - een vision-systeem of verificatiescanner keurt verpakkingen met een ontbrekende of verkeerde datum direct af.
- Kies de juiste GS1-AI - (15) voor THT, (17) voor TGT en vervaldatum; test de codering met een scanner voordat de lijn draait.
- Koppel aan traceerbaarheid - combineer THT met batchnummer, zodat u bij een terugroepactie via tracking and tracing precies weet welke partijen waar liggen.
Dit sluit aan op GMP-principes en de eisen aan data-integriteit: de THT op het product moet altijd overeenkomen met de vastgelegde batchgegevens.
📦 Voor welke producten wordt THT gebruikt?
- Voedingsmiddelen - houdbare producten zoals pasta, rijst, conserven, koekjes en dranken
- Cosmetica - volgens Verordening (EG) nr. 1223/2009 vermelden producten die 30 maanden of korter houdbaar zijn een datum van minimale houdbaarheid, vaak met een zandlopersymbool; langer houdbare producten tonen een open-potje-symbool met de houdbaarheid na opening
- Diervoeding en supplementen - met een eigen minimale houdbaarheid volgens de diervoederregels of de levensmiddelenregels
- Niet voor geneesmiddelen en medische hulpmiddelen - daar geldt een vervaldatum
❓ Veelgestelde vragen
Is een product na de THT-datum nog veilig?
Een product met een verstreken THT-datum is meestal nog veilig, omdat de THT een kwaliteitsdatum is en geen veiligheidsgrens. Smaak, geur of textuur kunnen wel achteruitgaan. Bij een TGT-datum ligt dat anders: daarna geldt het product als onveilig.
Mag een winkel producten na de THT verkopen?
In Nederland mag een winkel producten na de THT-datum verkopen, zolang het product nog in orde is. De verkoper is dan verantwoordelijk voor de kwaliteit. Producten met een verstreken TGT-datum mogen niet meer worden verkocht.
Welke GS1 Application Identifier hoort bij THT?
De THT wordt in GS1-barcodes gecodeerd met Application Identifier (15) in het formaat JJMMDD. AI (17) is bedoeld voor de TGT of vervaldatum. Wie de verkeerde AI gebruikt, krijgt in het WMS een verkeerde uitleveringsvolgorde.
Wat betekent THT einde 2027?
THT einde 2027 betekent dat het product tot en met 31 december 2027 zijn kwaliteit behoudt. Volgens de EU-regels mag alleen het jaar worden vermeld bij producten die langer dan 18 maanden houdbaar zijn. Bij 3 tot 18 maanden houdbaarheid volstaan maand en jaar.
Hebben geneesmiddelen een THT?
Geneesmiddelen hebben geen THT maar een vervaldatum, vaak aangeduid met EXP. Na de vervaldatum is niet meer gegarandeerd dat het geneesmiddel werkzaam en veilig is. In GS1-codering hoort de vervaldatum bij AI (17).
Hoe wordt de THT-termijn bepaald?
De producent bepaalt de THT-termijn met houdbaarheidsonderzoek onder realistische bewaarcondities, waarbij smaak, textuur, microbiologie en chemische stabiliteit worden gevolgd. De uitkomst wordt per artikel vastgelegd en in het ERP gebruikt om de datum te berekenen. Bij wijziging van recept of verpakking moet de termijn opnieuw worden onderbouwd.
📌 Samengevat
THT (ten minste houdbaar tot) geeft aan tot wanneer een product bij juiste opslag zijn kwaliteit behoudt; het is een kwaliteitsdatum en geen veiligheidsgrens zoals de TGT. De vorm op het etiket volgt Verordening 1169/2011, in barcodes hoort de THT bij GS1-AI (15), en ERP, MES, WMS en LIMS gebruiken hem voor productie, FEFO-uitlevering en traceerbaarheid.