Wat is GS1-128?
GS1-128 is een lineaire barcode op basis van Code 128 waarin met Application Identifiers meerdere gestandaardiseerde gegevens, zoals een SSCC, GTIN, lotnummer en houdbaarheidsdatum, samen in één symbool worden vastgelegd. De standaard wordt beheerd door GS1 en is beschreven in de GS1 General Specifications; de onderliggende symbologie Code 128 staat in ISO/IEC 15417. GS1-128 is vooral bekend als de barcode op het palletlabel: elke pallet die door een Europese distributieketen gaat, draagt doorgaans een SSCC in GS1-128.
GS1-128 is de barcode die logistieke labels ‘slim’ maakt: niet alleen een nummer, maar gelabelde gegevens die elk systeem op dezelfde manier leest.
Tot 2005, toen EAN International en de Amerikaanse Uniform Code Council (die zich in 2002 bij EAN International had aangesloten) samen verdergingen onder de naam GS1, heette de code UCC/EAN-128. In software en scannerhandleidingen komt u ook nog EAN-128 of UCC-128 tegen.
🧠 Wat maakt GS1-128 anders dan een gewone Code 128?
Een gewone Code 128 bevat een willekeurige tekenreeks; de lezer weet niet wat de cijfers betekenen. GS1-128 voegt twee afspraken toe:
- FNC1 direct na het startteken - dit speciale functieteken is volgens een afspraak tussen GS1 en AIM uitsluitend gereserveerd voor het GS1-systeem. Een scanner herkent daaraan dat de inhoud uit GS1-gegevens bestaat.
- Application Identifiers (AI’s) - numerieke prefixen van twee tot vier cijfers die aangeven welk gegeven volgt en in welk formaat. Onder de streepjes worden ze tussen haakjes afgedrukt, bijvoorbeeld (00) of (17).
Daardoor kan een WMS, ERP-systeem of MES de inhoud automatisch ontleden zonder afspraken per leverancier. Dat is het verschil tussen een barcode als “nummerplaatje” en een barcode als gestructureerde gegevensdrager. Een overzicht van andere soorten staat bij Barcode.
🧱 Welke gegevens kunt u coderen in GS1-128?
GS1 definieert honderden AI’s. Voor logistiek en productie worden deze het meest gebruikt:
| AI | Betekenis | Formaat | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| (00) | SSCC, identificatie van de logistieke eenheid | 18 cijfers, vaste lengte | 387123450000000012 |
| (01) | GTIN van een handelseenheid | 14 cijfers, vaste lengte | 08712345000011 |
| (02) | GTIN van de handelseenheden op de pallet | 14 cijfers, vaste lengte | 08712345000011 |
| (10) | Batch- of lotnummer | tot 20 tekens, variabel | L2027-0815 |
| (11) | Productiedatum | JJMMDD | 270315 |
| (15) | Ten minste houdbaar tot (THT) | JJMMDD | 270930 |
| (17) | Uiterste gebruiks- of vervaldatum | JJMMDD | 270930 |
| (21) | Serienummer | tot 20 tekens, variabel | SN987654321 |
| (37) | Aantal handelseenheden | tot 8 cijfers, variabel | 48 |
| (3103) | Nettogewicht in kg, 3 decimalen | 6 cijfers | 012500 (= 12,500 kg) |
| (400) | Ordernummer van de klant | tot 30 tekens, variabel | PO-445566 |
| (410) | Afleverlocatie (GLN) | 13 cijfers | 8712345000004 |
Let op het verschil tussen (15) en (17): (15) is de THT-datum, een kwaliteitsdatum, terwijl (17) de uiterste gebruiks- of vervaldatum is die bij farma en medische hulpmiddelen gebruikt wordt. Een verkeerd gekozen AI levert in het WMS een verkeerde FEFO-volgorde op.
🔧 Hoe is een GS1-128-barcode opgebouwd?
Van links naar rechts bestaat een GS1-128-symbool uit:
- Lege zone van minimaal tien keer de modulebreedte
- Startteken (A, B of C) gevolgd door FNC1
- Gegevens als reeks van AI’s met hun waarden
- Symboolcontroleteken volgens modulo 103 uit Code 128
- Stopteken en opnieuw een lege zone
Code set C codeert twee cijfers per teken, waardoor numerieke gegevens de halve ruimte innemen. Hoe meer cijfers en hoe minder letters, hoe korter het symbool; daarom zijn de meeste AI’s volledig numeriek.
AI’s met een vaste lengte, zoals (00), (01), (15) en (17), kunnen direct achter elkaar. Na een veld met variabele lengte, zoals (10) of (21), moet een FNC1 als scheidingsteken volgen, tenzij dat veld als laatste in de barcode staat. Zet variabele velden dus achteraan.
Het modulo-103-controleteken beveiligt het symbool zelf. Daarnaast hebben de GS1-sleutels zoals SSCC en GTIN een eigen modulo-10-controlecijfer als laatste cijfer van het nummer. Beide controles zijn nodig: de eerste vangt leesfouten af, de tweede typ- en generatiefouten in het nummer.
Voorbeeld van de inhoud:
(00)387123450000000012(17)270930(10)L2027-0815
Dit symbool bevat een SSCC, een vervaldatum van 30 september 2027 en lotnummer L2027-0815. Een scanner
geeft het door als ]C1 gevolgd door de cijfers en tekens, zonder haakjes. Die ]C1 is de symbology identifier: de scanner zet hem ervoor zodat de software weet
dat het om GS1-128 gaat. Hij staat niet zelf in de streepjes.
📏 Aan welke maatvoering moet een GS1-128 op een palletlabel voldoen?
De GS1 General Specifications leggen de afmetingen vast. Voor logistieke eenheden in de algemene distributie gelden:
| Eis | Waarde |
|---|---|
| Maximale lengte van het symbool | 165,10 mm inclusief lege zones |
| Maximaal aantal datatekens | 48 per symbool |
| Modulebreedte (X-dimensie) | 0,495 tot 0,940 mm |
| Minimale streephoogte | 31,75 mm, zonder leesbare tekst |
| Lege zone links en rechts | 10 × X |
| Minimale printkwaliteit | ISO-graad 1,5 (C) |
| Gangbare labelformaten | A6 (105 × 148 mm) of A5 (148 × 210 mm) |
| Plaats op de pallet | barcodes tussen 400 en 800 mm vanaf de onderkant, ≥ 50 mm van een verticale rand |
GS1 beveelt aan twee identieke labels op aangrenzende zijden van de pallet te plakken, bij voorkeur op de korte zijde en de zijde rechts daarvan. Het label is ingedeeld in segmenten voor leverancier, klant en vervoerder, met de SSCC-barcode altijd onderaan. Past alle informatie niet in 48 tekens, dan worden de gegevens over twee of drie GS1-128-symbolen verdeeld.
🏭 Waar wordt GS1-128 gebruikt?
| Toepassing | Wat de barcode doet |
|---|---|
| Palletlabel in de distributie | SSCC koppelt de pallet aan het verzendbericht (EDI DESADV) |
| Ontvangst in het WMS | Eén scan registreert artikel, aantal, lot en THT |
| Transport in het TMS | Track and trace per pallet of colli |
| Productie en vrijgave (GMP) | Lot en vervaldatum gekoppeld aan batchrecord en LIMS |
| UDI voor medische hulpmiddelen | GTIN plus lot, serienummer en vervaldatum |
| Utilities en assets | Meters en installaties met GSRN of GIAI |
Bij retailers en groothandels in Nederland en Europa is een SSCC-palletlabel in GS1-128 meestal een leveringsvoorwaarde. In de zorg is GS1 een van de door de EU aangewezen uitgevende instanties voor de UDI onder de MDR (2017/745) en IVDR (2017/746), naast onder meer HIBCC. Geneesmiddelenverpakkingen gebruiken voor serialisatie juist de 2D-DataMatrix.
🔄 Hoe verhoudt GS1-128 zich tot DataMatrix, QR-code en RFID?
| Kenmerk | GS1-128 | GS1 DataMatrix | GS1 QR-code | RFID (EPC) |
|---|---|---|---|---|
| Type | 1D lineair | 2D matrix | 2D matrix | Radiotag |
| Capaciteit | 48 tekens | tot ca. 2.300 tekens | tot enkele duizenden tekens | afhankelijk van chip |
| Lezer | Laser of camera | Camera | Camera | RFID-lezer |
| Leesafstand | Tot enkele meters (grote X) | Kort | Kort | Tot meters, zonder zicht |
| Typisch gebruik | Pallet- en dooslabels | Farma, zorg, onderdelen | Consumentenlinks | Hoge-volumeprocessen |
GS1-128 blijft dominant in de logistiek omdat bestaande laserscanners hem lezen en hij vanaf afstand in een magazijn te scannen is. Het GS1-initiatief Sunrise 2027, dat kassa’s vóór eind 2027 klaar wil maken voor 2D-codes, gaat over consumentenproducten en niet over het palletlabel. Voor de traceerbaarheid in de hele keten, zie Tracking and Tracing.
🛠️ Hoe implementeert u GS1-128 in uw productie- en logistieke proces?
- Regel uw nummers - vraag bij GS1 Nederland een GS1-bedrijfsprefix aan. Daaruit maakt u GTIN’s en SSCC’s met een geldig controlecijfer.
- Bepaal de inhoud per labeltype - kies samen met klanten welke AI’s verplicht zijn; minimaal de SSCC, vaak aangevuld met GTIN, aantal, lot en datum.
- Genereer labels uit de bron - laat ERP, MES of de verpakkingslijn het label printen met actuele gegevens, zodat het label en het verzendbericht dezelfde SSCC bevatten.
- Kies de juiste printer en media - een thermische transferprinter op 203 of 300 dpi haalt met de juiste modulebreedte de vereiste kwaliteit.
- Verifieer de printkwaliteit - controleer steekproefsgewijs met een barcodeverifier volgens ISO/IEC 15416 op graad C of beter.
- Test de keten - scan ontvangen labels in het WMS van de klant en controleer of datums, lot en aantallen correct worden ingelezen.
Een veelgemaakte fout is een SSCC die opnieuw wordt gebruikt. GS1 schrijft voor dat een SSCC minstens één jaar na verzending niet opnieuw wordt uitgegeven; in de praktijk vaak langer, afhankelijk van sectoreisen.
In OT-convergentie is GS1-128 een duidelijk raakvlak: de lijnbesturing en labelprinters in de OT-omgeving produceren gegevens die direct in de supply-chainsystemen van IT en partners terechtkomen. Fouten op de vloer worden zo zichtbaar in supply chain management verderop.
❓ Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen GS1-128 en Code 128?
GS1-128 is een toepassing van Code 128 met een FNC1-teken direct na het startteken en Application Identifiers voor de gegevens. Een gewone Code 128 bevat alleen een tekenreeks zonder afgesproken betekenis. Door die structuur kan elk systeem een GS1-128-barcode op dezelfde manier interpreteren.
Hoeveel gegevens passen in een GS1-128-barcode?
Een GS1-128-barcode bevat maximaal 48 datatekens en is maximaal 165,10 mm lang inclusief lege zones. Is meer informatie nodig, dan verdeelt u de gegevens over twee of drie symbolen op hetzelfde label. Een GS1 DataMatrix kan veel meer gegevens bevatten, maar vraagt een camerascanner.
Waarom staan er haakjes onder een GS1-128-barcode?
De haakjes rond de Application Identifiers, zoals (00) of (10), zijn alleen bedoeld voor de leesbaarheid voor mensen. Ze worden niet in de streepjes gecodeerd. De scanner levert de gegevens zonder haakjes, voorafgegaan door de symbology identifier ]C1.
Is GS1-128 hetzelfde als UCC-128 of EAN-128?
Ja, UCC-128, EAN-128 en UCC/EAN-128 zijn oudere namen voor dezelfde GS1-128-barcode. De naam veranderde in 2005, toen EAN International en de Uniform Code Council samen verdergingen als GS1. Scanners en labelsoftware gebruiken soms nog de oude benaming.
Is een SSCC-palletlabel met GS1-128 verplicht?
Er is geen wet die een GS1-128-palletlabel verplicht, maar de meeste retailers, groothandels en logistieke dienstverleners stellen het als leveringsvoorwaarde. Zonder SSCC kan de ontvanger de pallet niet automatisch koppelen aan het verzendbericht. In de praktijk is het label daardoor een vereiste om te kunnen leveren.
Vervangen 2D-codes de GS1-128-barcode?
Op consumentenproducten verschuift de markt naar 2D-codes zoals GS1 DataMatrix en QR-codes met GS1 Digital Link. Op pallets en dozen blijft GS1-128 de standaard, omdat deze vanaf afstand en met bestaande laserscanners leesbaar is. Een palletlabel kan wel een extra 2D-code bevatten naast de GS1-128-barcodes.
📌 Samengevat
GS1-128 is de GS1-variant van Code 128: een lineaire barcode met FNC1 en Application Identifiers die tot 48 tekens aan gestructureerde gegevens draagt. Op het palletlabel bevat hij de SSCC, vaak aangevuld met GTIN, aantal, lot en datum, en verbindt zo de fysieke goederenstroom met EDI, WMS en ERP. Wie de AI’s, maatvoering en printkwaliteit goed regelt, maakt traceerbaarheid tot op de pallet betrouwbaar.
GS1-128 is een flexibele barcode-standaard die meerdere typen informatie in één symbool vastlegt en de ruggengraat vormt van traceerbaarheid in logistiek, gezondheidszorg en industrie.