Wat is het Digitaal Productpaspoort?
Het Digitaal Productpaspoort (DPP) is een gestructureerde, machineleesbare digitale verzameling productgegevens die via een gegevensdrager zoals een QR-code aan een fysiek product is gekoppeld en die de Europese Unie verplicht stelt onder de Ecodesignverordening voor duurzame producten (ESPR). Het paspoort vertelt waar een product van gemaakt is, wat de milieu-impact is en hoe het gerepareerd, hergebruikt of gerecycled kan worden. Voor fabrikanten is de DPP vooral een data-vraagstuk: de gegevens komen uit ERP, PLM, MES en de productievloer, en moeten jarenlang betrouwbaar en beveiligd beschikbaar blijven.
🧱 Wat is de wettelijke basis van het Digitaal Productpaspoort?
De kern is Verordening (EU) 2024/1781, de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR). Die is op 28 juni 2024 gepubliceerd en op 18 juli 2024 in werking getreden. De ESPR is een kaderwet: per productgroep legt de Europese Commissie in een gedelegeerde handeling vast welke ecodesign-eisen gelden en welke gegevens in het paspoort moeten. Zonder zo’n handeling geldt voor een product dus nog geen DPP-plicht.
Belangrijke artikelen uit de ESPR:
- Artikel 9 — een product mag alleen in de handel worden gebracht als het vereiste paspoort beschikbaar is, met een unieke productidentificatie, een gegevensdrager en machineleesbare data
- Artikel 10 — technische eisen: open, interoperabele standaarden, gedifferentieerde toegangsrechten en een actuele back-up bij een DPP-dienstverlener, volgens de definitie in de ESPR een onafhankelijke derde partij
- Artikel 13 — een centraal DPP-register bij de Commissie, gekoppeld aan het douane-loket, zodat de douane bij import kan controleren of een paspoort bestaat
Parallel daaraan loopt de Batterijverordening (EU) 2023/1542. Artikel 77 daarvan verplicht een batterijpaspoort vanaf 18 februari 2027 voor batterijen van elektrische voertuigen, lichte vervoermiddelen (e-bikes, scooters) en industriële batterijen boven 2 kWh. Dat batterijpaspoort is in de praktijk het eerste grootschalige DPP.
🗓️ Wanneer wordt het Digitaal Productpaspoort verplicht?
| Datum | Mijlpaal |
|---|---|
| 18 juli 2024 | ESPR (EU) 2024/1781 in werking |
| 16 april 2025 | Eerste ESPR-werkplan 2025–2030 vastgesteld |
| 15 juli 2026 | Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/1736 wijst zes DPP-normen aan |
| 16 juli 2026 | Uitvoeringsverordening (EU) 2026/1778 over het DPP-register |
| 20 juli 2026 | DPP-register van de Commissie operationeel |
| 4e kwartaal 2026 | Verwachte gedelegeerde handeling voor ijzer en staal |
| 18 februari 2027 | Batterijpaspoort verplicht (EV, LMT, industrieel > 2 kWh) |
| 2027 | Verwachte handelingen voor textiel, aluminium en banden |
| 2028 | Verwachte handeling voor meubels |
| 2029 | Verwachte handeling voor matrassen |
Let op: de jaartallen voor productgroepen zijn de verwachte data waarop de Commissie de handeling vaststelt, niet de datum waarop de plicht ingaat. De exacte ingangsdatum per productgroep volgt uit de gedelegeerde handeling zelf; de ESPR schrijft daarvoor in de regel een termijn van minimaal 18 maanden na inwerkingtreding voor. Het werkplan van april 2025 noemt als prioriteiten staal, aluminium, textiel (met kleding als topprioriteit), meubels, banden en matrassen, plus horizontale eisen voor repareerbaarheid en recyclebaarheid van elektronica.
🧠 Wat staat er in een Digitaal Productpaspoort?
Welke velden precies verplicht zijn, verschilt per productgroep. Bijlage III van de ESPR en de batterijverordening geven wel een vast patroon:
| Categorie | Voorbeelden van gegevens | Typische bron |
|---|---|---|
| Identificatie | Unieke productidentificatie op model-, batch- of itemniveau, GTIN, douanecode, fabrikant en productielocatie | ERP, GS1-registratie |
| Materialen | Samenstelling, gerecycled aandeel, kritieke grondstoffen, zorgwekkende stoffen | PLM, leveranciersdata |
| Milieu-impact | CO2-voetafdruk, energie- en waterverbruik bij productie | MES, energiemeting, LCA-software |
| Gebruik en reparatie | Handleiding, onderdelen, repareerbaarheidsscore, conformiteitsverklaring | Technische documentatie |
| Prestatie en toestand | Bij batterijen: capaciteit, gezondheidstoestand (state of health), laadcycli | Batterijmanagementsysteem, servicesystemen |
| Einde levensduur | Demontage-instructies, recyclinginformatie, inzamelroute | Ontwerp- en servicedata |
👥 Wie mag welke gegevens zien?
De ESPR werkt met gedifferentieerde toegangsrechten. Een deel van het paspoort is openbaar voor consumenten; gevoelige informatie is alleen bedoeld voor partijen met een legitiem belang, zoals reparateurs, recyclers en markttoezichthouders. Bedrijfsgeheimen, zoals precieze recepturen of leveranciers, hoeven dus niet openbaar te worden.
Daarmee wordt het paspoort een vraagstuk van toegangsbeheer en identiteitsbeheer: wie is een erkende recycler, hoe authenticeert een markttoezichthouder zich, en hoe draagt u rechten over als een product van eigenaar wisselt? De Europese normen EN 18239 (toegangsrechten, informatiebeveiliging en vertrouwelijkheid) en EN 18246 (authenticatie, betrouwbaarheid en integriteit van data) gaan precies over deze vragen.
🔧 Hoe werken gegevensdragers en standaarden?
Op of bij het product zit een gegevensdrager: meestal een QR-code, soms een Data Matrix-code of een NFC-tag. Die verwijst naar een webadres waar het paspoort te vinden is. Met GS1 Digital Link wordt een bestaand GTIN-nummer omgezet in zo’n URL, zodat één code zowel aan de kassa als voor het paspoort werkt.
Het gezamenlijke technische comité CEN-CENELEC JTC 24 heeft in opdracht van de Commissie (normalisatieverzoek M/604) acht horizontale normen opgesteld. Zes daarvan zijn op 15 juli 2026 met Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/1736 als geharmoniseerde norm aangewezen: EN 18216 (protocollen voor gegevensuitwisseling), EN 18219 (unieke identificatoren), EN 18220 (gegevensdragers: QR-code, Data Matrix en RFID/NFC), EN 18221 (opslag, archivering en persistentie), EN 18222 (API’s) en EN 18223 (systeeminteroperabiliteit). De twee beveiligingsnormen EN 18239 en EN 18246 zijn in juli 2026 goedgekeurd; hun aanwijzing in het Publicatieblad volgt later.
🏭 Hoe sluit het DPP aan op industriële data?
Voor de maakindustrie hoeft het paspoort niet vanaf nul te worden opgebouwd. De Asset Administration Shell (AAS) uit Industrie 4.0 is een gestandaardiseerde digitale tweeling waarin productgegevens in submodellen worden vastgelegd. De Industrial Digital Twin Association (IDTA) ontwikkelde samen met Catena-X en leden van het Battery Pass-project de IDTA 02035-reeks: zeven submodellen voor het batterijpaspoort, afgestemd op de Duitse specificatie DIN DKE SPEC 99100. Daaronder vallen Digital Nameplate, Product Carbon Footprint, Material Composition en Circularity.
Catena-X is het data-ecosysteem van de Europese auto-industrie, gebouwd als dataspace: bedrijven delen gegevens rechtstreeks via connectoren en houden zelf de regie over wie wat mag zien. Dat principe van datasoevereiniteit sluit goed aan op de toegangsrechten van het DPP.
De productievloer is vaak de bron voor de meest waardevolle velden. Het MES kent de batch, de gebruikte grondstoffen en de procesparameters (tracking en tracing); energiemeters en de OPC UA-laag leveren het verbruik per order voor de CO2-voetafdruk. Een Unified Namespace of DataOps-laag maakt die OT-data bruikbaar voor de paspoortomgeving zonder dat externe systemen direct met de PLC’s praten.
🔐 Hoe beveiligt u de integriteit van het paspoort?
Een paspoort met valse CO2-cijfers of een vervalste herkomst ondermijnt het hele systeem. Belangrijke maatregelen:
- Digitale handtekeningen — onderteken paspoortrecords en wijzigingen met certificaten, zodat afnemers kunnen controleren wie wat heeft vastgelegd (certificaatbeheer wordt daarmee kritisch)
- Versiebeheer en audit trail — wijzigingen worden nooit overschreven maar vastgelegd, zodat toezichthouders de historie kunnen nagaan
- Gescheiden datastroom — exporteer OT-data via een gecontroleerde DMZ of datadiode, nooit via directe toegang van buitenaf tot het productienetwerk
- Beveiligde componenten — software en connectoren die het paspoort leveren, vallen vaak onder de Cyber Resilience Act, die vanaf 11 december 2027 volledig van toepassing is
🛠️ Hoe bereidt u zich als Nederlandse fabrikant voor?
- Bepaal uw productgroepen — valt u onder de batterijverordening of een prioriteitsgroep uit het werkplan? Volg de ontwerphandelingen en consultaties van de Commissie.
- Kies uw identificatieniveau — model, batch of individueel item. Dat bepaalt hoeveel data het MES moet vastleggen.
- Breng de databronnen in kaart — welke velden komen uit ERP, PLM, MES, energiemeting en leveranciers? Vul de gaten, vooral in CO2- en materiaaldata.
- Kies een datamodel — gebruik de AAS-submodellen van de IDTA of de modellen van Catena-X in plaats van een eigen formaat.
- Regel identificatie en gegevensdrager — GS1-lidmaatschap, GTIN’s, GS1 Digital Link en een printproces voor QR-codes op de lijn.
- Ontwerp toegang en beveiliging — rollen, handtekeningen, back-up bij een DPP-dienstverlener en een veilige koppeling met de OT-omgeving.
- Registreer uw organisatie — het DPP-register is sinds 20 juli 2026 operationeel; als geverifieerde marktdeelnemer (via eIDAS) kunt u zich nu al aanmelden.
❓ Veelgestelde vragen
Voor welke producten is een Digitaal Productpaspoort verplicht?
Een Digitaal Productpaspoort is verplicht zodra een gedelegeerde handeling onder de ESPR het voor een productgroep voorschrijft. Het eerste verplichte paspoort is het batterijpaspoort vanaf 18 februari 2027. Voor staal, aluminium, textiel, banden en meubels worden de handelingen tussen eind 2026 en 2028 verwacht, met een paspoortplicht die daarna doorgaans pas na minimaal 18 maanden ingaat.
Wat is het verschil tussen het batterijpaspoort en het Digitaal Productpaspoort?
Het batterijpaspoort komt uit de Batterijverordening (EU) 2023/1542 en is een specifieke vorm van het Digitaal Productpaspoort. De ESPR is het algemene kader voor andere productgroepen; beide gebruiken dezelfde principes van unieke identificatie, een QR-code en gelaagde toegangsrechten.
Wie is verantwoordelijk voor het Digitaal Productpaspoort?
De marktdeelnemer die het product in de EU in de handel brengt, meestal de fabrikant of importeur, is verantwoordelijk voor een correct en actueel Digitaal Productpaspoort. Die partij moet ook een actuele back-up laten bewaren bij een onafhankelijke DPP-dienstverlener en het paspoort registreren in het DPP-register van de Europese Commissie.
Moeten bedrijfsgeheimen in het Digitaal Productpaspoort worden gedeeld?
Nee, het Digitaal Productpaspoort kent verschillende toegangsniveaus. Consumenten zien alleen openbare gegevens, terwijl gevoelige informatie alleen beschikbaar is voor partijen met een legitiem belang, zoals recyclers en toezichthouders.
Welke rol speelt de Asset Administration Shell bij het Digitaal Productpaspoort?
De Asset Administration Shell levert een gestandaardiseerd datamodel waarmee de gegevens van een Digitaal Productpaspoort in submodellen kunnen worden vastgelegd en uitgewisseld. De IDTA heeft zulke submodellen al voor het batterijpaspoort gepubliceerd, waardoor fabrikanten die met AAS werken een voorsprong hebben.
Is een QR-code verplicht voor het Digitaal Productpaspoort?
De ESPR schrijft een gegevensdrager voor, maar niet per se een QR-code; de norm EN 18220 behandelt naast de QR-code ook Data Matrix en RFID/NFC. In de praktijk is de QR-code de meest gebruikte drager voor het Digitaal Productpaspoort, en het batterijpaspoort moet via een QR-code bereikbaar zijn.
📌 Samengevat
Het Digitaal Productpaspoort maakt productdata over herkomst, materialen, CO2 en reparatie verplicht digitaal beschikbaar, te beginnen met batterijen op 18 februari 2027. Wie de gegevens uit MES, ERP en OT nu al gestructureerd vastlegt in een standaard als de Asset Administration Shell, en de integriteit ervan met handtekeningen en toegangsbeheer borgt, is klaar voor elke volgende productgroep.