Wat is SIMATIC?
SIMATIC is de productfamilie van Siemens voor industriële automatisering, met onder meer PLC’s, gedistribueerde I/O, HMI-panelen, SCADA- en DCS-software en de engineeringomgeving TIA Portal, die samen één geïntegreerd besturingsplatform vormen. De naam is een samentrekking van “Siemens” en “Automatik” en werd al in 1958 als merk geregistreerd. SIMATIC is een van de meest gebruikte automatiseringsplatformen ter wereld en draait in productielijnen, waterzuiveringen, chemische fabrieken, energiecentrales, farmaceutische installaties en machinebouw. Voor OT- en IT-teams is SIMATIC daarom vaak het eerste systeem waarmee ze te maken krijgen bij OT-convergentie.
🕰️ Hoe heeft SIMATIC zich ontwikkeld?
SIMATIC heeft meer dan zestig jaar geschiedenis, van bedrade transistorlogica tot virtuele besturingen:
| Jaar | Mijlpaal |
|---|---|
| 1958 | Merknaam SIMATIC geregistreerd bij het Duitse octrooibureau |
| 1959 | SIMATIC G: bedrade logica met germaniumtransistoren |
| 1973 | SIMATIC S3: eerste SIMATIC-systeem met een microprocessor |
| 1979 | SIMATIC S5 met programmeersoftware STEP 5, geleverd tot circa 2000 |
| 1994 | SIMATIC S7 met de families S7-200, S7-300 en S7-400 |
| 1996 | Concept Totally Integrated Automation (TIA): één samenhangend portfolio |
| 2009 | S7-1200 als opvolger van de S7-200 |
| 2010 | Presentatie van het engineeringplatform TIA Portal op de SPS/IPC/Drives; V11 (2011) is de eerste algemeen beschikbare versie |
| 2012 | Presentatie van de S7-1500 op de SPS-beurs in Neurenberg |
| 2019 | WinCC Unified (met TIA Portal V16) en het webgebaseerde PCS neo |
| 2023 | S7-1500V: eerste virtuele SIMATIC-controller, als app op Industrial Edge |
| 2025 | TIA Portal V21 met Git-compatibele export en redundante WinCC Unified-servers |
De rode draad is integratie: hardware, netwerk, visualisatie en safety delen één datamodel en één engineeringtool. Dat versnelt engineering, maar maakt een installatie ook sterk afhankelijk van één leverancier.
🧱 Uit welke onderdelen bestaat SIMATIC?
SIMATIC is geen enkel product maar een samenhangend portfolio. De belangrijkste bouwstenen:
| Onderdeel | Voorbeelden | Functie |
|---|---|---|
| Controllers | S7-1200, S7-1500, S7-1500R/H, S7-300, S7-400 | Realtime besturing van machines en processen |
| Gedistribueerde I/O | ET 200SP, ET 200MP, ET 200M, ET 200iSP | Sensoren en actuatoren aansluiten via ProfiNET of Profibus |
| Logicamodules | LOGO! | Eenvoudige besturingen zonder volwaardige PLC |
| HMI | Basic Panels, Comfort Panels, Unified Comfort Panels | Bediening aan de machine |
| SCADA | WinCC (V7/V8), WinCC Unified, WinCC OA | Centrale visualisatie, alarmering en trends |
| Procesbesturing | PCS 7, PCS neo | DCS voor de procesindustrie |
| Engineering | TIA Portal met STEP 7, WinCC, PLCSIM | Programmeren, configureren en simuleren |
| Software-PLC | S7-1500 Software Controller, S7-1500V | Besturing op een industriële pc of als soft-PLC |
Let op: niet alles draait in TIA Portal. PCS 7 wordt nog in de klassieke SIMATIC Manager (STEP 7 V5.x) geëngineerd, en oudere S7-300/S7-400-projecten vaak ook.
⚙️ Welke SIMATIC-controllers zijn er?
De PLC-families verschillen in prestaties, levensfase en beveiligingsmogelijkheden:
- S7-1200 (en S7-1200 G2 sinds eind 2024) - compacte controller voor kleine machines en installaties
- S7-1500 - de huidige standaard voor middelgrote en grote toepassingen, met varianten voor motion control (T/TF), redundantie (R/H) en safety (F)
- S7-300 - jarenlang het werkpaard van de industrie; S7-300 en ET 200M zijn sinds 1 oktober 2023 in uitfasering, met einde van standaardlevering per 1 oktober 2025 en reserveonderdelen tot ongeveer 2033
- S7-400 / S7-410 - voor grote procesinstallaties en als controller onder PCS 7
Programmeren gebeurt met STEP 7 in de talen LAD (ladder), FBD (Function Block Diagram), SCL (Structured Text), STL (instructielijst) en GRAPH (een SFC-variant), afhankelijk van de CPU-familie. De talen volgen grotendeels IEC 61131-3, met Siemens-specifieke uitbreidingen.
🌐 Hoe communiceert SIMATIC?
SIMATIC gebruikt een mix van open standaarden en eigen Siemens-protocollen:
| Protocol | Rol binnen SIMATIC |
|---|---|
| ProfiNET RT / IRT | Realtime Industrial Ethernet naar I/O en drives; IRT voor gesynchroniseerde motion control met zeer lage jitter |
| Profibus DP / PA | Klassieke veldbus, nog veel in bestaande installaties en procesinstrumentatie |
| S7 Comm | Klassiek protocol van S7-300/S7-400 op TCP-poort 102, zonder authenticatie of versleuteling |
| S7 Comm Plus | Protocol van S7-1200/S7-1500, sinds TIA Portal V17 met TLS 1.3 |
| OPC UA | Ingebouwde server en client in de S7-1500, voor koppeling met MES, historians en IT |
| TSN | Toekomstige convergente Ethernet-laag voor ProfiNET |
Voor motion control en snelle productie telt vooral een lage latency en minimale jitter: een vertraagd telegram kan synchronisatie, productkwaliteit en machineveiligheid direct beïnvloeden. Redundante ringtopologieën houden de communicatie in stand bij een kabelbreuk.
🛡️ Hoe werkt Safety Integrated?
Safety Integrated is het Siemens-concept waarbij functionele veiligheid in dezelfde controller en hetzelfde netwerk draait als de standaardbesturing, in plaats van in een aparte relaiskast. Het is dus geen aparte controllerserie, maar een combinatie van:
- F-CPU’s - fail-safe PLC’s zoals de S7-1500F, geschikt tot SIL 3 volgens IEC 61508 en IEC 62061 en PL e volgens ISO 13849 (ISO 13849-1)
- F-I/O - veiligheidsingangen en -uitgangen in de ET 200-families
- PROFIsafe - veilig protocol bovenop ProfiNET en Profibus
- STEP 7 Safety - engineering van veiligheidsprogramma’s in TIA Portal, met handtekeningen die wijzigingen zichtbaar maken
In de procesindustrie levert PCS 7 met F/FH-systemen de basis voor veiligheidsfuncties volgens IEC 61511.
🔐 Hoe beveiligt u een SIMATIC-omgeving?
SIMATIC-systemen zijn een bekend doelwit. Stuxnet, ontdekt in 2010, verspreidde zich onder meer via STEP 7-projectbestanden en WinCC, verving een communicatiebibliotheek van STEP 7 en herprogrammeerde zo ongemerkt S7-300- en S7-400-controllers. Ransomware treft regelmatig de Windows-gebaseerde engineering- en SCADA-stations. Typische dreigingen zijn ongeautoriseerde engineeringtoegang, manipulatie van PLC-logica, protocolmisbruik, laterale beweging en supply-chainaanvallen.
Siemens volgt zelf een defense-in-depth-model in lijn met IEC 62443. Siemens ProductCERT publiceert security advisories voor gevalideerde kwetsbaarheden, doorgaans op een vaste maandelijkse patchdag. Belangrijke maatregelen:
| Maatregel | Uitwerking in SIMATIC |
|---|---|
| Netwerksegmentatie | Controllers in eigen zones volgens het Zone and Conduits-model en het Purdue Model |
| Industrial Firewall | Alleen noodzakelijk verkeer naar poort 102, ProfiNET en OPC UA toestaan |
| Toegangsniveaus CPU | Volledige, lees-, HMI- of geen toegang zonder wachtwoord; PUT/GET uit laten staan |
| Beveiligde PG/HMI-communicatie | TLS en PLC-certificaten (TIA Portal V17 of nieuwer) inschakelen |
| MFA en Jump Server | Remote toegang tot engineeringstations alleen via een gecontroleerd pad |
| Application Whitelisting | Alleen goedgekeurde software op engineering- en SCADA-pc’s |
| Patchmanagement | Firmware en TIA Portal bijwerken na test, op basis van ProductCERT-advisories |
| Monitoring | Passieve monitoring van S7-verkeer, onder meer op downloads en STOP-commando’s |
| Backup | Projecten en PLC-programma’s versleuteld en offline bewaren |
Combineer dit met een zero-trust-benadering voor remote toegang en verwijzingen naar NIST SP 800-82 en ISO 27001 voor het bredere beveiligingsbeleid.
🧭 Hoe pakt u migratie en lifecycle aan?
SIMATIC-installaties draaien vaak twintig tot dertig jaar, terwijl firmware, Windows en engineeringsoftware veel sneller verouderen. Lifecycle Management is daarom een kernonderdeel van beheer. Een praktische aanpak voor bijvoorbeeld een S7-300-installatie:
- Inventariseer - leg per installatie CPU-type, firmwareversie, I/O, netwerkkoppelingen en softwareversies vast
- Bepaal de levensfase - controleer de Siemens-lifecyclestatus; voor S7-300 en ET 200M loopt de reserveonderdelentermijn tot ongeveer 2033
- Kies een migratiepad - vervang de CPU door een S7-1500 en behoud zo nodig tijdelijk de bestaande S7-300-I/O in een ET 200M met een ProfiNET-interfacemodule, of migreer in één keer
- Converteer en test - migreer het project naar TIA Portal, test met PLCSIM of een digital twin, en valideer via FAT en SAT met een rollbackscenario
- Beveilig direct - activeer bij de overstap toegangsniveaus, TLS-communicatie en segmentatie, zodat de nieuwe installatie niet de zwaktes van de oude erft
In gereguleerde omgevingen zoals farmacie gelden daarbij GMP-eisen en GAMP-validatie. In Nederland speelt ook regelgeving mee: de Cyberbeveiligingswet (van kracht sinds 15 augustus 2026, de Nederlandse invulling van NIS2) vraagt essentiële en belangrijke entiteiten om aantoonbaar risicobeheer, en de Cyber Resilience Act verplicht fabrikanten vanaf 11 september 2026 tot het melden van actief misbruikte kwetsbaarheden, met volledige toepassing per 11 december 2027.
🏭 Hoe ziet SIMATIC eruit in de praktijk?
Een Nederlandse waterzuiveringsinstallatie illustreert een typische architectuur:
| Laag | Component | Communicatie |
|---|---|---|
| Level 0 | Sensoren, pompen, kleppen | Bedrading en ProfiNET |
| Level 1 | S7-1500-PLC’s met ET 200SP-I/O | ProfiNET in redundante ring |
| Level 2 | WinCC-SCADA en operatorstations | S7 Comm Plus, bij voorkeur met TLS |
| Level 3 | Historian en MES | OPC UA |
| Level 3.5 | IDMZ met firewalls | Gecontroleerde doorgifte |
| Level 4 | Enterprise IT en ERP | API en SQL |
Bekende risico’s in zo’n omgeving zijn legacy-PLC’s, remote toegang voor leveranciers, onvoldoende segmentatie, ongepatchte engineeringstations en gedeelde accounts.
☁️ Wat is de rol van SIMATIC in Industrie 4.0?
SIMATIC verschuift van hardwaregebonden besturing naar softwaregedefinieerde automatisering binnen Industrie 4.0 en het Industrial Internet of Things. Met SIMATIC Industrial Edge draaien apps voor analyse, AI-modellen en voorspellend onderhoud naast de machine, wat past bij edge computing. De S7-1500V brengt de PLC zelf als virtuele instantie naar die edge-servers, en het vroegere cloudplatform MindSphere is doorontwikkeld tot Insights Hub. Dat levert schaalbaarheid en centrale updates op, maar vergroot ook het aanvalsoppervlak en de afhankelijkheid van IT-infrastructuur. Cybersecurity en de afstemming volgens ISA-95 worden daarmee net zo belangrijk als de besturing zelf.
❓ Veelgestelde vragen
Waar staat de naam SIMATIC voor?
SIMATIC is een samentrekking van “Siemens” en “Automatik”. Siemens registreerde de naam in 1958 als merk en gebruikt hem sindsdien voor zijn industriële automatiseringsproducten, van de eerste transistorbesturingen tot de huidige S7-1500.
Wat is het verschil tussen SIMATIC en TIA Portal?
SIMATIC is de productfamilie van Siemens met controllers, I/O, HMI en software. TIA Portal is de engineeringsoftware waarmee u de meeste moderne SIMATIC-componenten programmeert en configureert, zoals S7-1200, S7-1500 en WinCC Unified-panelen.
Wordt de SIMATIC S7-300 nog ondersteund?
De SIMATIC S7-300 en ET 200M zijn sinds 1 oktober 2023 in uitfasering, en standaardlevering stopte per 1 oktober 2025. Reserveonderdelen blijven volgens Siemens nog tot ongeveer 2033 beschikbaar, maar voor nieuwe projecten en migraties is de S7-1500 de opvolger.
Is SIMATIC veilig genoeg voor kritieke infrastructuur?
Moderne SIMATIC-controllers zoals de S7-1500 bieden toegangsniveaus, TLS-versleutelde communicatie en ondertekende firmware. De werkelijke veiligheid van een SIMATIC-installatie hangt echter af van configuratie, segmentatie, patchbeheer en monitoring volgens IEC 62443, en van het tijdig vervangen van verouderde S7-300- en S7-400-systemen.
Welke programmeertalen gebruikt SIMATIC?
SIMATIC-controllers worden in STEP 7 geprogrammeerd met LAD (ladder), FBD, SCL (Structured Text), STL en GRAPH. Welke talen beschikbaar zijn hangt af van de CPU-familie, en de talen sluiten grotendeels aan bij IEC 61131-3.
Wat is een virtuele SIMATIC-PLC?
De SIMATIC S7-1500V, gepresenteerd in 2023, is een virtuele PLC die de functies van een S7-1500 in software uitvoert op een Industrial Edge-server. Hij is compatibel met TIA Portal-projecten en wordt centraal beheerd, terwijl de I/O gewoon fysiek in de installatie blijft.
📌 Samengevat
SIMATIC is sinds 1958 het automatiseringsmerk van Siemens en omvat PLC’s, I/O, HMI, SCADA, DCS en engineeringsoftware in één samenhangend portfolio. De overgang van S7-300/S7-400 naar S7-1500, TLS-beveiligde communicatie en softwaregedefinieerde besturing maakt het platform moderner, maar vraagt ook om strak lifecycle- en securitybeheer.
SIMATIC is het geïntegreerde automatiseringsplatform van Siemens: één ecosysteem van controllers, netwerken, visualisatie en safety, dat alleen veilig blijft met tijdige migratie, segmentatie en beheer volgens IEC 62443.