Wat is IEC 60079?
IEC 60079 is de internationale norm voor elektrisch materieel in explosiegevaarlijke omgevingen. De norm beschrijft veiligheidsprincipes, beschermingswijzen en installatievoorschriften voor apparatuur die wordt toegepast in Zone met brandbare gassen, dampen of stof.
In OT-systemen is IEC 60079 cruciaal voor installaties in raffinaderijen, chemische fabrieken, silo’s, waterstofstations en andere omgevingen waar explosieve atmosferen kunnen voorkomen.
🧠 Doel van IEC 60079
- Voorkomen van ontsteking – Apparatuur mag geen ontstekingsbron vormen
- Classificeren van zones – Indelen van ruimten op basis van explosierisico
- Veilige installatie en onderhoud – Eisen aan ontwerp, inspectie en training
- Aanduiding van explosieveilige apparatuur – Via coderingen en markeringen
- Harmonisatie met ATEX-richtlijn – Ondersteunt CE-markering in de EU
🔥 Zone-indeling (ATEX/IEC-explosiegebieden)
| Zone | Gas/damp | Stof | Beschrijving |
|---|---|---|---|
| Zone 0 | Gassen permanent aanwezig | – | Continue explosieve atmosfeer |
| Zone 1 | Gassen regelmatig aanwezig | – | Kans op explosieve atmosfeer tijdens werking |
| Zone 2 | Gassen incidenteel aanwezig | – | Zelden en van korte duur |
| Zone 20 | – | Stof permanent aanwezig | Altijd aanwezig (bv. in silo’s) |
| Zone 21 | – | Stof regelmatig | Frequent tijdens normaal gebruik |
| Zone 22 | – | Stof incidenteel | Alleen bij storing of kortstondig |
🛡️ Beschermingswijzen volgens IEC 60079
| Afkorting | Methode | Toepassing |
|---|---|---|
| Ex d | Drukvaste behuizing (flameproof) | Behuizingen die explosie intern kunnen opvangen |
| Ex e | Verhoogde veiligheid | Geen vonken of hete oppervlakken |
| Ex i | Intrinsiek veilig | Beperkt energie zodat ontsteking onmogelijk is |
| Ex n | Beperkt risico (zone 2) | Voor gebruik in gebieden met laag risico |
| Ex t | Bescherming tegen stofontsteking | Voor zone 20–22 (stofexplosies) |
| Ex p | Overdrukbehuizing | Overdruk voorkomt binnendringen van gas |
De juiste keuze hangt af van zone, apparaattype, gasgroep en temperatuurklasse.
✅ Codering van explosieveilig materiaal
Een typische markering op een apparaat volgens IEC 60079 ziet er zo uit:
Ex II 2 G Ex d IIC T4 Gb
| Segment | Betekenis |
|---|---|
| Ex | Toepassing voor explosieve atmosferen |
| II | Groep II: voor industriële toepassing (niet mijnbouw) |
| 2 | Apparaatcategorie (1 = zeer hoog, 2 = hoog, 3 = normaal) |
| G | Gasomgeving (D = stof) |
| Ex d | Beschermingswijze (hier: drukvaste behuizing) |
| IIC | Gasgroep (A = methaan, C = acethyleen/waterstof) |
| T4 | Max. oppervlaktetemperatuur (T1–T6) |
| Gb | Beschermingsniveau (Ga, Gb, Gc: van zeer hoog naar normaal) |
🔁 Relatie tot andere normen en kaders
| Norm / Richtlijn | Relatie |
|---|---|
| ATEX | IEC 60079 is de technische basis voor ATEX-certificatie |
| NEN-EN-IEC 60079 | Europese versie van de IEC-norm |
| IEC 61439 | Opbouw van verdeelkasten voor Ex-zones vereist Ex-variant |
| IEC 60204-1 | Algemene elektrische veiligheid – Ex-aanvulling vereist |
| Machinerichtlijn | Voor explosieveilige machines is IEC 60079 van toepassing |
⚠️ Aandachtspunten in de praktijk
- Gebruik van niet-gecertificeerde componenten in Ex-zones
- Verkeerde kabeldoorvoeren die afdichting niet garanderen
- Geen documentatie van zone-indeling of onderhoudsstatus
- Fouten bij temperatuurclassificatie of gasgroepselectie
- Onvoldoende opgeleid personeel voor Ex-inspectie of installatie
📌 Samengevat
IEC 60079 is dé norm voor explosieveilig elektrisch materieel. In OT-omgevingen waar explosieve atmosferen voorkomen, is naleving van deze norm cruciaal voor veiligheid, aansprakelijkheid en CE-conformiteit.