Wifi

Wat is Wi-Fi?

Wi-Fi is de merknaam van de Wi-Fi Alliance voor draadloze lokale netwerken (WLAN) die werken volgens de IEEE 802.11-standaard, waarbij apparaten via radiogolven in de 2,4-, 5- of 6 GHz-band verbinding maken met een access point dat aan het bekabelde netwerk hangt. De IEEE schrijft de technische standaard; de Wi-Fi Alliance, opgericht in 1999, test en certificeert producten zodat apparaten van verschillende fabrikanten samenwerken. In industriële omgevingen wordt Wi-Fi gebruikt voor mobiele HMI’s, draadloze sensoren, AGV’s en onderhoudstoegang, maar het vraagt strikte controle vanwege storingsgevoeligheid en beveiligingsrisico’s.

🧠 Hoe werkt Wi-Fi?

Een Wi-Fi-netwerk bestaat uit clients en een of meer access points (AP’s). Het AP zendt een netwerknaam (SSID) uit en is via een switch of router gekoppeld aan het bekabelde netwerk. De belangrijkste principes:

• Gedeeld medium - alle apparaten op een kanaal delen dezelfde radioruimte. Wi-Fi gebruikt CSMA/CA (listen before talk): een apparaat luistert eerst of het kanaal vrij is. Botsingen en wachttijden zijn daardoor niet uit te sluiten.
• Frequentiebanden - 2,4 GHz heeft een groter bereik maar weinig ruimte: in de praktijk worden drie niet-overlappende kanalen gebruikt (1, 6 en 11); 5 GHz biedt veel meer kanalen; 6 GHz (vanaf Wi-Fi 6E) is in Europa vrijgegeven van 5945 tot 6425 MHz, voor binnengebruik met laag vermogen en voor apparaten met zeer laag vermogen.
• Bereik - binnenshuis typisch zo’n 20 meter per AP; metalen constructies, tanks en machines verkorten dit sterk.
• Roaming - bewegende clients schakelen tussen AP’s. De amendementen 802.11k, 802.11v en 802.11r (fast BSS transition) versnellen die overdracht.
• Beveiliging - WPA2 of WPA3 versleutelt het verkeer; in bedrijfsomgevingen met 802.1X-authenticatie via een RADIUS-server.

🕰️ Welke Wi-Fi-generaties zijn er?

In 2018 introduceerde de Wi-Fi Alliance generatienummers, zodat gebruikers niet meer met IEEE-letters hoeven te werken:

Het jaartal is dat van de IEEE-standaard. Gecertificeerde producten verschijnen vaak eerder: de Wi-Fi Alliance startte de certificering voor Wi-Fi 6 in 2019 en voor Wi-Fi 7 in januari 2024, vóór de definitieve goedkeuring van 802.11be. De maximale snelheden zijn theoretisch. In een fabriek met tientallen clients, reflecties en interferentie ligt de werkelijke doorvoer per apparaat veel lager. Voor OT is Wi-Fi 6 interessant vanwege OFDMA, waardoor veel kleine datapakketjes efficiënter worden verwerkt. Wi-Fi 7 maakt met Multi-Link Operation gelijktijdig gebruik van meerdere banden mogelijk, wat de robuustheid vergroot.

🏭 Waar wordt Wi-Fi in de industrie gebruikt?

• Mobiele bediening - tablets en draadloze HMI’s voor operators en monteurs op de werkvloer
• Onderhoud en diagnose - tijdelijke toegang tot PLC’s en drives tijdens inbedrijfstelling of kalibratie
• Logistiek - handscanners voor barcodes en RFID in magazijnen en productie
• Mobiele systemen - AGV’s en AMR’s die opdrachten en posities uitwisselen met een fleetmanager
• Moeilijk bereikbare plekken - sensoren en camera’s op draaiende of verplaatsbare installatiedelen

Voor cyclische veldbuscommunicatie en veiligheidsfuncties is standaard Wi-Fi minder geschikt. Fabrikanten bieden daarvoor eigen uitbreidingen, zoals Siemens iPCF voor ProfiNET over WLAN. Die werken alleen binnen het ecosysteem van die leverancier.

🔄 Wanneer kiest u Wi-Fi en wanneer een ander draadloos protocol?

Wi-Fi is een breedbandtechnologie. Voor sensoren op batterijen, lange afstanden of gegarandeerde vertraging zijn andere technologieën vaak beter:

Waar harde realtime eisen gelden, blijft een kabel met industrieel ethernet of TSN de norm, omdat Wi-Fi geen deterministisch gedrag kan garanderen en jitter onvoorspelbaar is.

🔐 Hoe beveiligt u Wi-Fi in een OT-omgeving?

Radiosignalen stoppen niet bij het hek: een aanvaller met een richtantenne kan een netwerk van buiten het terrein bereiken. Bekende zwakheden zijn KRACK (2017) in WPA2, Dragonblood (2019) in de eerste WPA3-implementaties en FragAttacks (2021) in de 802.11-standaard zelf. Sinds juli 2020 is WPA3 verplicht voor Wi-Fi CERTIFIED-apparaten. Belangrijke maatregelen:

• WPA3-Enterprise met 802.1X en RADIUS, bij voorkeur met certificaten (EAP-TLS) en goed certificaatbeheer in plaats van een gedeeld wachtwoord
• Protected Management Frames (802.11w) inschakelen; WPA3 dwingt dit af en het beperkt deauthenticatie-aanvallen
• Eigen segment - elk draadloos netwerk in een eigen VLAN en zone, met een firewall als grens, volgens het zones-en-conduits-model van IEC 62443
• Gescheiden SSID’s - een apart gastnetwerk voor bezoekers, nooit gedeeld met OT-apparatuur
• MAC-filtering alleen als extra laag: een MAC-adres is eenvoudig te vervalsen (spoofing)
• Port Security en NAC op de uplinks van access points
• Detectie - logging naar een SIEM, netwerkmonitoring en een wireless IDS die een rogue access point opspoort
• Geen standaardinstellingen - unieke SSID’s, wachtwoorden en beheeraccounts, firmware up-to-date

IEC 62443-3-3 bevat eigen eisen voor draadloze toegang, zoals wireless access management (SR 1.6) en wireless use control (SR 2.2). Een gesegmenteerd ontwerp sluit aan bij de Cyberbeveiligingswet, die sinds 15 augustus 2026 van kracht is.

🧭 Hoe richt u industriële Wi-Fi stap voor stap in?

1. Bepaal of draadloos nodig is - maak per toepassing een risicoafweging. Inzetten waar restrisico’s voor veiligheid, milieu en productie laag zijn.
2. Voer een site survey uit - meet vóór de installatie dekking, signaalsterkte en storingsbronnen zoals frequentieregelaars, lasapparatuur en metalen opslag.
3. Kies band en kanalen - gebruik bij voorkeur 5 of 6 GHz. Let op DFS-kanalen in de 5 GHz-band: bij radardetectie moet het AP van kanaal wisselen, wat clients kort kan onderbreken.
4. Kies industriële hardware - AP’s met brede temperatuurbereiken, IP-behuizing, redundante voeding en waar nodig een ATEX-uitvoering voor explosiegevaarlijke zones.
5. Ontwerp voor redundantie - overlappende dekking, zodat het uitvallen van één AP geen productiestop veroorzaakt.
6. Beveilig en segmenteer - WPA3-Enterprise, aparte VLAN’s per toepassing en firewallregels naar het OT-netwerk.
7. Monitor continu - houd clients, roamingtijden en storingen bij en herhaal de survey na verbouwingen.

Bij de aanschaf van draadloze apparatuur geldt sinds 1 augustus 2025 bovendien dat nieuwe radioapparatuur op de EU-markt moet voldoen aan de cybersecurity-eisen van de Radioapparatuurrichtlijn, bijvoorbeeld aantoonbaar via de geharmoniseerde normen EN 18031. Vanaf 11 december 2027 neemt de Cyber Resilience Act die rol over; de Europese Commissie heeft de betreffende gedelegeerde verordening per die datum ingetrokken. In Nederland houdt de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur toezicht op het vergunningvrije gebruik van de Wi-Fi-banden.

❓ Veelgestelde vragen

Is Wi-Fi geschikt voor realtime besturing?

Standaard Wi-Fi is niet geschikt voor harde realtime besturing, omdat het een gedeeld, ongelicentieerd medium is met wisselende vertraging. Voor tablets, scanners en monitoring is Wi-Fi uitstekend bruikbaar. Kritische regelkringen en veiligheidsfuncties horen op een bekabeld industrieel netwerk.

Wat is het verschil tussen Wi-Fi en WLAN?

WLAN (wireless local area network) is de algemene term voor een draadloos lokaal netwerk. Wi-Fi is de merknaam van de Wi-Fi Alliance voor WLAN-producten die volgens IEEE 802.11 werken en gecertificeerd zijn. In de praktijk worden beide termen door elkaar gebruikt.

Is WPA2 nog veilig genoeg voor een OT-netwerk?

WPA2 met een sterk, uniek wachtwoord is niet direct onveilig, maar een gedeeld wachtwoord kan offline worden geraden en lekt bij elke vertrekkende medewerker. Voor OT-netwerken is WPA3-Enterprise met 802.1X en certificaten de betere keuze. Oudere apparaten die alleen WPA2 ondersteunen, plaatst u in een apart, streng gefilterd segment.

Welke Wi-Fi-band is het beste voor een fabriek?

De 5 GHz-band is in fabrieken meestal de beste keuze, omdat er veel meer kanalen beschikbaar zijn dan in de drukke 2,4 GHz-band. De 6 GHz-band van Wi-Fi 6E en Wi-Fi 7 is nog rustiger, maar heeft een kleiner bereik. De 2,4 GHz-band blijft nuttig voor oudere apparatuur en grotere afstanden.

Wat is beter voor een fabriek: Wi-Fi of 5G?

Wi-Fi is goedkoper en breed ondersteund, en volstaat voor de meeste mobiele toepassingen in een fabriek. Privé-5G gebruikt gelicentieerd spectrum en biedt voorspelbaardere prestaties en betere mobiliteit over grote terreinen. Veel bedrijven combineren beide: Wi-Fi voor kantoor en logistiek, 5G voor kritische mobiele systemen.

Hoe herkent u een ongeautoriseerd access point?

Een ongeautoriseerd of rogue access point herkent u met een wireless IDS of met de detectiefunctie van een centrale WLAN-controller. Die vergelijkt alle waargenomen SSID’s en MAC-adressen met de lijst van eigen AP’s. Periodieke metingen op de werkvloer en port security op switchpoorten voorkomen dat een meegebrachte router ongemerkt op het OT-netwerk komt.

📌 Samengevat

Wi-Fi is de breed ondersteunde draadloze netwerktechnologie op basis van IEEE 802.11 die in de industrie mobiliteit mogelijk maakt voor operators, scanners en AGV’s. Omdat het een gedeeld, ongelicentieerd radiomedium is zonder gegarandeerde vertraging, hoort Wi-Fi niet in kritische regelkringen. Een site survey, WPA3-Enterprise en een eigen gesegmenteerde zone volgens IEC 62443 maken Wi-Fi in OT betrouwbaar en veilig.