GX Works

Wat is GX Works?

GX Works is de engineeringsoftware van Mitsubishi Electric waarmee u MELSEC PLC’s configureert, programmeert, test, diagnosticeert en onderhoudt. Het pakket bestaat uit twee generaties: GX Works2 voor de MELSEC Q-, L- en FX-series en GX Works3 voor de MELSEC iQ-R- en iQ-F-series. Machinebouwers en eindgebruikers in industriële automatisering en procesautomatisering gebruiken GX Works voor machinebesturing, motion control, netwerkconfiguratie en safety-logica. Omdat een laptop met GX Works rechtstreeks programma’s naar een PLC kan schrijven, is het ook een belangrijk aandachtspunt voor OT-security.

🧠 Wat doet GX Works en waar past het binnen MELSOFT?

GX Works hoort bij MELSOFT, de softwarefamilie van Mitsubishi Electric voor factory automation. Het wordt los verkocht en ook als onderdeel van de suite MELSOFT iQ Works, samen met onder meer GT Designer3 voor HMI’s (GOT-panelen) en MT Works2 voor motion controllers. GX Works draait op het engineeringstation: de Windows-pc of laptop van de PLC-programmeur.

🔄 Wat is het verschil tussen GX Developer, GX Works2 en GX Works3?

Mitsubishi heeft in de loop der jaren drie generaties programmeersoftware uitgebracht. GX Developer was jarenlang de standaard; de verkoop stopte op 31 augustus 2023 en Mitsubishi noemt GX Works2 als opvolger.

In GX Works2 is het Simple project het equivalent van een GX Developer-project zonder labels: klassieke ladderlogica op devices. Het Structured project werkt met program organisation units (POU’s) en taken. Een Structured project kan niet meer in GX Developer worden geopend, dus kies dit bewust bij een migratie.

GX Works3 is ontworpen rond de iQ-R-series en later uitgebreid met de compacte iQ-F (FX5U, FX5UC, FX5UJ, FX5S). Bestaande MELSEC Q-programma’s uit GX Works2 kunnen in GX Works3 worden geopend en geconverteerd; voor de oude A-series bestaan aparte conversietools.

🔧 Welke programmeertalen en geheugenmodellen gebruikt GX Works?

GX Works volgt de talen van IEC 61131-3. Mitsubishi is historisch sterk in ladder, omdat de machinebouw daar traditioneel mee werkt.

Devices en labels

Klassieke MELSEC-programma’s adresseren geheugen via devices: een letter plus een nummer. Bij de FX-series worden ingangen en uitgangen octaal genummerd (X0 tot X7, daarna X10), bij Q en iQ-R hexadecimaal.

GX Works3 maakt van labels de standaard: symbolische namen zoals Motor_Conveyor_01.Start in plaats van M100, met datatypes en structuren. Dat maakt programma’s leesbaarder en herbruikbaar, en GX Works3 kan herhaalde laddercircuits omzetten in functieblokken die u als bibliotheek bewaart.

Scancyclus

Een MELSEC-CPU leest de ingangen, voert het programma uit, schrijft de uitgangen en begint opnieuw. Afhankelijk van programmagrootte en CPU ligt de scantijd meestal tussen ongeveer 1 en 20 ms. Voor snelle taken bieden iQ-R en iQ-F vaste-cyclus- en interruptprogramma’s. Motion control vraagt een lage en voorspelbare latency. Daarom loopt die via een aparte motion controller, een motion-CPU of een Simple Motion-module, die de servoversterkers aanstuurt over het servonetwerk SSCNET III/H of over CC-Link IE TSN.

🌐 Hoe communiceert een GX Works-project met netwerken, SCADA en MES?

GX Works configureert de netwerken van de PLC, maar niet elke koppeling wordt in GX Works zelf ingesteld. Het onderscheid is belangrijk bij het ontwerpen van industrieel Ethernet en de koppeling naar hogere lagen.

Voor IIoT, Industrie 4.0 en Industrial AI wordt PLC-data meestal via OPC UA of een edge-laag ontsloten. Zo blijft de besturing zelf gescheiden van cloudtoepassingen, wat past bij netwerksegmentatie volgens het zone-en-conduitmodel van IEC 62443.

🏭 Waar wordt GX Works in de praktijk toegepast?

GX Works komt veel voor in verpakkingsmachines, automotive productielijnen, halfgeleiderproductie, voedingsmiddelen, logistiek en pompsturing. Mitsubishi is sterk in Azië, maar ook in Europa veel aanwezig in de machinebouw. Drie toepassingen springen eruit:

• Motion control - positioneren, synchroniseren, elektronische gearing en camprofielen voor servomotoren, in combinatie met MT Works2 of de motion-instellingen van GX Works3.
• Functionele veiligheid - met een safety-CPU (iQ-R safety, vroeger QS) programmeert u noodstops, deurbewaking en veilige snelheden. Machineveiligheid wordt meestal onderbouwd met ISO 13849 of IEC 62061, die beide teruggaan op IEC 61508. Voor procesveiligheid volgens IEC 61511 kiezen procesbedrijven vaker een dedicated veiligheidssysteem.
• Simulatie - met de ingebouwde simulator test u logica en motion zonder hardware. Dat ondersteunt een FAT en virtuele inbedrijfstelling met een digital twin van de machine.

🔐 Welke cybersecurityrisico’s horen bij GX Works?

Een engineeringstation met GX Works kan programma’s lezen, wijzigen en downloaden. Wie dat station of de projectbestanden in handen krijgt, heeft dus feitelijk de machine in handen. Mitsubishi en CISA publiceerden meerdere advisories over GX Works:

Daarnaast gelden de klassieke risico’s van engineeringsoftware: ongeautoriseerde downloads, malware op een gedeelde servicelaptop, oude protocollen zonder authenticatie en insiders.

🧭 Hoe beveiligt en beheert u een GX Works-omgeving stap voor stap?

1. Inventariseer - leg in uw asset-inventaris vast welke PLC’s, firmwareversies en GX Works-versies er zijn, en op welke laptops GX Works staat.
2. Patch - neem Mitsubishi-advisories op in patchmanagement en werk GX Works bij naar de versie uit de laatste advisory.
3. Scheid - zet engineeringstations in een eigen zone en laat externe partijen alleen werken via een jumpserver met MFA.
4. Hard het station - gebruik application whitelisting, geen lokale beheerrechten voor dagelijks werk en geen e-mail of browsen op de engineering-pc.
5. Beveilig de CPU - stel op iQ-R en iQ-F een security key, IP-filter en remote password in, en zet bestandswachtwoorden op projecten.
6. Beheer versies - bewaar projecten in versiebeheer, koppel downloads aan change management en maak een back-up van elke PLC na een wijziging.
7. Monitor - bewaar logging van engineeringsessies en laat netwerkmonitoring alarmeren op onverwachte programmadownloads.

In Nederland is dit geen vrijblijvende zaak meer. Organisaties die onder de Cyberbeveiligingswet vallen, die sinds 15 augustus 2026 van kracht is, moeten passende maatregelen nemen voor hun OT, inclusief engineeringstations. Mitsubishi zelf krijgt met de Cyber Resilience Act meldplichten voor actief misbruikte kwetsbaarheden vanaf 11 september 2026; de volledige eisen gelden vanaf 11 december 2027.

Lange levensduur hoort bij lifecycle management: MELSEC-installaties draaien vaak twintig jaar of langer. Plan tijdig de migratie van GX Developer- en Q-series-projecten naar GX Works3 en iQ-R, en bewaar bij oude installaties de juiste softwareversie.

⚖️ Wat zijn de sterke punten en beperkingen van GX Works?

Vergeleken met TIA Portal van Siemens en Studio 5000 van Rockwell Automation is GX Works vergelijkbaar van opzet. Het eigen accent ligt op compacte machines (FX en iQ-F) en op de nauwe koppeling met Mitsubishi-servo’s en motion.

❓ Veelgestelde vragen

Is GX Works gratis?

GX Works is commerciële software van Mitsubishi Electric die u met een licentie aanschaft, los of binnen MELSOFT iQ Works. Mitsubishi biedt wel proefversies aan. Voor productiegebruik heeft u een geldige licentie nodig.

Welke GX Works-versie heb ik nodig voor mijn PLC?

Voor MELSEC iQ-R en iQ-F (FX5) gebruikt u GX Works3. Voor MELSEC Q, L en de oudere FX-series (tot en met FX3) gebruikt u GX Works2. Heel oude A- en QnA-series vragen nog om GX Developer.

Kan GX Works3 projecten uit GX Works2 openen?

Ja, GX Works3 kan MELSEC Q-projecten uit GX Works2 openen en converteren naar de iQ-R-series. Controleer na conversie altijd adressering, parameters en functieblokken. Een conversie vervangt geen test op de echte machine.

Hoe veilig is GX Works?

GX Works heeft meerdere kwetsbaarheden gehad, waaronder hardcoded sleutels (CVSS tot 9.1) en onjuiste installatierechten (CVSS 9.3). Met een actuele versie, project security version 2, een security key en een goed afgeschermd engineeringstation is het risico beheersbaar.

Kan ik een PLC-programma testen zonder hardware?

Ja, GX Works heeft een ingebouwde simulator waarmee u logica en in GX Works3 ook motion test zonder fysieke PLC. Dat is handig voor programmeren, training en virtuele inbedrijfstelling. Timing en I/O-gedrag kunnen in werkelijkheid wel afwijken.

Wat is het verschil tussen devices en labels in GX Works?

Devices zijn vaste geheugenadressen zoals X0, M100 of D200. Labels zijn symbolische namen met een datatype die GX Works zelf aan geheugen toewijst. GX Works3 gebruikt labels als standaard, wat programma’s leesbaarder en beter herbruikbaar maakt.

📌 Samengevat

GX Works is de engineeringsoftware waarmee u Mitsubishi MELSEC-PLC’s programmeert en beheert: GX Works2 voor Q, L en FX, GX Works3 voor iQ-R en iQ-F. Het combineert IEC 61131-3-programmering, CC-Link IE-configuratie, motion, safety en simulatie. Omdat het engineeringstation directe macht over de machine heeft, horen actuele versies, sterke credentials, segmentatie en versiebeheer er altijd bij.