Wat is On-Premise?
On-premise (ook on-prem of, taalkundig correcter, on-premises) is een implementatiemodel waarbij een organisatie hardware en software fysiek op de eigen locatie installeert, zelf eigenaar is van de infrastructuur en zelf verantwoordelijk is voor beheer, onderhoud en beveiliging. Denk aan een serverruimte op het fabrieksterrein, een eigen datacenter of een kast met servers naast de controlekamer. Het staat tegenover cloud-oplossingen, waarbij u rekenkracht en applicaties afneemt van een externe provider zoals Microsoft Azure, AWS of Google Cloud. In de industrie is on-premise geen ouderwetse keuze maar de norm voor alles wat het fysieke proces bestuurt: PLC’s, SCADA-servers, historians en vaak ook het MES draaien lokaal.
🧱 Wat kenmerkt een on-premise systeem?
| Kenmerk | Omschrijving |
|---|---|
| Fysieke locatie | Apparatuur en systemen staan op het terrein van de organisatie |
| Eigendom | De organisatie koopt of least de hardware zelf |
| Beheer | Volledig in handen van eigen IT- of OT-teams, of een ingehuurde partij die op locatie werkt |
| Netwerktoegang | Primair via het interne netwerk; toegang van buiten via VPN of remote access |
| Kostenmodel | Investering vooraf (CAPEX) in hardware, plus licenties, energie, koeling en personeel |
| Beveiliging | De organisatie is zelf verantwoordelijk voor patches, back-ups en fysieke toegang |
| Vertraging (Latency) | Zeer laag binnen het lokale netwerk, geschikt voor Real-time toepassingen |
Een belangrijk misverstand: on-premise zegt iets over de locatie en het eigenaarschap, niet automatisch over de veiligheid. Een lokale server die via een slecht beveiligde verbinding aan internet hangt, is net zo kwetsbaar als een verkeerd geconfigureerde clouddienst.
🏭 Waarom kiezen industriële bedrijven voor on-premise?
- Lage en voorspelbare latency - regelkringen, motion control en veiligheidsfuncties moeten deterministisch werken; een round-trip naar een cloudregio past daar niet bij
- Geen afhankelijkheid van internet - een fabriek moet doorproduceren als de internetverbinding uitvalt
- Controle over data - receptuur, procesdata en productiegegevens blijven binnen de eigen muren
- Lange levenscyclus van OT - besturingssystemen draaien vaak 15 tot 20 jaar; dat sluit slecht aan op de snelle releasecycli van clouddiensten
- Segmentatie volgens het Purdue Model - systemen op niveau 0 tot en met 3 horen lokaal, met een IDMZ als enige overgang naar IT en cloud
- Regelgeving en audits - in de farmacie gelden GMP en 21 CFR Part 11, in de energie- en watersector de zorgplicht uit NIS2; lokale systemen maken validatie en bewijsvoering soms eenvoudiger
Let op: geen Nederlandse of Europese wet schrijft in het algemeen on-premise voor. Wetten als de Cyberbeveiligingswet (van kracht sinds 15 augustus 2026) en de AVG stellen eisen aan risicobeheersing en gegevensbescherming, ongeacht waar de systemen staan.
🔄 Wat is het verschil tussen on-premise en cloud?
| Aspect | On-Premise | Cloud |
|---|---|---|
| Hostinglocatie | Op eigen terrein | Extern datacenter van de provider |
| Eigendom hardware | Organisatie | Provider |
| Beheer | Eigen IT/OT-team | Gedeeld; de provider beheert de onderste lagen |
| Kostenmodel | Vooral investering vooraf (CAPEX) | Doorlopende kosten naar gebruik (OPEX) |
| Schaalbaarheid | Beperkt; uitbreiden vraagt aanschaf en installatie | Snel op- en afschalen, binnen de grenzen van het contract |
| Internet nodig? | Nee, lokaal beschikbaar | Ja, voor toegang en verwerking |
| Updates | Gepland door het eigen team, op een moment dat de productie het toelaat | Bij SaaS door de provider; bij IaaS patcht u het besturingssysteem zelf |
| Latency | Sub-milliseconde binnen het LAN | Afhankelijk van verbinding en afstand tot de cloudregio |
| Exit-mogelijkheid | Zelf eigenaar, geen overstapkosten | Sinds 12 september 2025 overstaprechten via de Data Act |
Het grootste verschil zit in de verantwoordelijkheidsverdeling. On-premise bent u voor alles verantwoordelijk, van stroom en koeling tot de applicatie. In de cloud deelt u die verantwoordelijkheid met de provider, maar configuratie, toegangsrechten en data blijven altijd uw taak.
💶 Is on-premise goedkoper dan de cloud?
Dat hangt af van de belasting en de levensduur. On-premise is vaak voordeliger bij een constante, voorspelbare belasting die jarenlang meegaat, zoals een SCADA-server die 24/7 draait. De cloud is vaak voordeliger bij wisselende belasting, korte projecten of analyses die tijdelijk veel rekenkracht vragen.
Bij een eerlijke vergelijking telt u de totale eigendomskosten (TCO) mee:
- Hardware - servers, opslag, netwerk; meestal afgeschreven over drie tot vijf jaar, in OT vaak veel langer gebruikt
- Licenties - steeds vaker als abonnement, ook voor lokale software
- Faciliteiten - ruimte, stroom, koeling en een UPS
- Personeel - beheer, patchmanagement en storingsdienst
- Continuïteit - een tweede locatie of redundante servers voor hoge beschikbaarheid
Het oude beeld van “eenmalig kopen, daarna alleen onderhoud” klopt steeds minder. Broadcom rondde de overname van VMware af in november 2023 en stopte een maand later met de verkoop van eeuwigdurende licenties; sindsdien zijn VMware-producten alleen nog als abonnement te koop. Veel organisaties met gevirtualiseerde OT-servers zagen daardoor hun kosten stijgen en onderzoeken alternatieve hypervisors.
🔧 Hoe richt u een on-premise OT-omgeving goed in?
Een robuuste lokale omgeving voor productie volgt meestal deze stappen:
- Breng uw assets in kaart - welke servers, besturingssystemen en applicaties draaien er, en wanneer lopen ze uit ondersteuning? Windows Server 2012 R2 kreeg op 10 oktober 2023 de laatste update; Windows Server 2016 volgt op 12 januari 2027.
- Segmenteer het netwerk - scheid OT van IT met zones en conduits volgens IEC 62443-3-2 en zet gedeelde diensten in een IDMZ.
- Virtualiseer waar het kan - met virtualisatie draaien meerdere SCADA-, historian- en engineeringservers op een cluster van twee of drie hosts, wat beheer en herstel eenvoudiger maakt.
- Plan voor uitval - redundante servers, een UPS en een getest disaster recovery-plan.
- Bescherm uw back-ups - volg de 3-2-1-regel en bewaar minstens één kopie offline of als immutable back-up, zodat ransomware er niet bij kan.
- Organiseer patching en lifecycle - test updates eerst op een acceptatieomgeving en leg vervangingsmomenten vast in lifecyclemanagement.
- Beheer toegang van buitenaf - leveranciers komen binnen via een gecontroleerde jump server, niet via een eigen modem of permanente VPN.
Voor de serverruimte zelf is de tier-indeling van het Uptime Institute een bekend referentiekader: van Tier I (basiscapaciteit zonder redundantie) via Tier II (redundante componenten) en Tier III (onderhoud zonder onderbreking) tot Tier IV (fouttolerant: ook een enkele storing legt de omgeving niet stil). Een fabrieksserverruimte haalt zelden Tier IV, maar de indeling helpt om bewust te kiezen hoeveel redundantie u nodig heeft.
☁️ Wat is hybride en hoe past edge computing daarin?
Bijna geen industrieel bedrijf is volledig on-premise of volledig cloud. De gangbare architectuur is hybride: besturing, SCADA en historian draaien lokaal, terwijl rapportage, analyse en ERP in de cloud draaien. Data stroomt van binnen naar buiten via de IDMZ, een datadiode of een Unified Namespace.
Edge computing is daarbij een vorm van on-premise verwerking: een edge-apparaat bij de machine filtert en verrijkt data voordat die naar de cloud gaat. Cloudproviders brengen hun platform ook naar uw eigen locatie. AWS Outposts plaatst sinds eind 2019 door AWS beheerde racks in uw datacenter, en Microsoft hernoemde Azure Stack HCI in november 2024 tot Azure Local. De hardware staat dan on-premise, terwijl beheer en licenties via de cloud lopen. Containerplatformen als Kubernetes maken het eenvoudiger om dezelfde software lokaal en in de cloud te draaien.
🧠 Welke systemen draaien typisch on-premise?
| Systeem | Purdue-niveau | Waarom lokaal? |
|---|---|---|
| PLC en besturingen | 1 | Deterministische regeling, veiligheid |
| SCADA en HMI | 2 | Bediening moet werken zonder internet |
| Historian | 3 | Hoge datasnelheid, lokale buffer bij uitval |
| MES | 3 | Directe koppeling met productie en orderafhandeling |
| Engineering-, database- en domeinservers | 3 | Projecten, lokale opslag van productiegegevens, back-ups van PLC-programma’s, gebruikersbeheer |
| ERP | 4 | Steeds vaker in de cloud, maar soms lokaal vanwege maatwerk |
❓ Veelgestelde vragen
Wat betekent on-premise in het Nederlands?
On-premise betekent letterlijk “op het terrein” of “op locatie”: de software en hardware staan bij de organisatie zelf in plaats van bij een externe provider. Taalkundig is “on-premises” juister, omdat “premises” het Engelse woord voor terrein of pand is, maar beide vormen worden gebruikt.
Is on-premise veiliger dan de cloud?
On-premise is niet vanzelf veiliger dan de cloud. Bij on-premise heeft u meer controle, maar ook de volledige verantwoordelijkheid voor patches, back-ups, monitoring en fysieke beveiliging. Een goed beheerde on-premise omgeving is veilig; een verwaarloosde lokale server met verouderde software is juist een groot risico.
Moet OT altijd on-premise draaien?
De besturing van kritieke processen hoort on-premise te blijven, omdat regelkringen en veiligheidsfuncties niet afhankelijk mogen zijn van een internetverbinding. Toezicht op afstand, historie en analyse kunnen wel deels in de cloud draaien. De meeste fabrieken kiezen daarom voor een hybride opzet met een on-premise kern.
Wat is het verschil tussen on-premise en private cloud?
On-premise beschrijft waar de systemen staan: op de eigen locatie. Een private cloud beschrijft hoe ze worden aangeboden: als zelfbedieningsplatform voor één organisatie, met virtualisatie en automatisering. Een private cloud kan on-premise draaien, maar ook in een extern datacenter.
Wat kost een on-premise omgeving?
De kosten van een on-premise omgeving bestaan uit hardware, licenties, ruimte, stroom, koeling, personeel en reservecapaciteit. Hardware wordt meestal over drie tot vijf jaar afgeschreven, terwijl licenties steeds vaker als jaarabonnement worden afgerekend. Een eerlijke vergelijking met de cloud kijkt naar de totale eigendomskosten over minstens vijf jaar.
Valt een on-premise omgeving onder de Cyberbeveiligingswet?
Ja, de Cyberbeveiligingswet geldt voor de organisatie, niet voor een hostingmodel. Een essentiële of belangrijke entiteit moet ook haar on-premise netwerk- en informatiesystemen beveiligen en incidenten melden. De zorgplicht omvat onder meer risicobeheer, back-ups, toegangsbeheer en ketenbeveiliging.
📌 Samengevat
On-premise betekent dat u hardware en software op uw eigen locatie draait en volledig zelf beheert, met maximale controle, lage latency en onafhankelijkheid van internet. In IT/OT-omgevingen blijft de procesbesturing daarom lokaal, terwijl analyse en rapportage steeds vaker in een hybride opzet naar de cloud gaan. Die controle vraagt wel om eigen discipline: segmentatie, patchbeleid, beschermde back-ups en een realistische kostenvergelijking.