XDR

Wat is XDR?

XDR (Extended Detection and Response) is een beveiligingsplatform dat telemetrie uit meerdere domeinen, zoals endpoints, netwerk, e-mail, identiteiten, cloud en OT, samenbrengt, automatisch correleert tot incidenten en vanuit één console laat ingrijpen. Waar een EDR alleen ziet wat er op één computer gebeurt, legt XDR de verbanden tussen een phishingmail, een verdachte inlog en een proces op een server. XDR is daarmee een verdere stap na EDR en een alternatief of aanvulling op een losstaande SIEM binnen de cybersecurity van een organisatie.

🧠 Hoe werkt XDR?

Een XDR-platform doorloopt vier stappen, meestal binnen één leveranciersecosysteem:

• Verzamelen - sensoren leveren telemetrie: een agent op endpoints, netwerksensoren (NDR), e-mailbeveiliging, identiteitssystemen zoals Active Directory en logs uit cloudomgevingen
• Normaliseren - alle data komt in één datamodel, zodat een gebruikersnaam of IP-adres over bronnen heen herkenbaar is
• Correleren - losse meldingen worden samengevoegd tot één incident met een tijdlijn, vaak gekoppeld aan MITRE ATT&CK-technieken en verrijkt met threat intelligence zoals IOC’s en TTP’s
• Reageren - de analist (of een automatische regel) isoleert een endpoint, blokkeert een account, verwijdert een mail uit alle mailboxen of zet een firewallregel

Het voordeel zit vooral in de correlatie. Een aanval die living off the land gebruikt, laat per bron weinig verdachts achter, maar de combinatie van een afwijkende inlog, een PowerShell-commando en laterale beweging valt wel op. Daardoor hoeft een SOC-analist minder losse meldingen handmatig aan elkaar te knopen.

🕰️ Waar komt de term XDR vandaan?

De term XDR werd in 2018 geïntroduceerd door Nir Zuk, medeoprichter en CTO van Palo Alto Networks, als reactie op EDR-tools die alleen naar endpoints keken. Andere leveranciers volgden snel. Gartner omschreef XDR aanvankelijk als een SaaS-gebaseerd, leveranciersspecifiek platform dat meerdere eigen beveiligingsproducten native integreert. In de Market Guide for XDR van augustus 2023 is die definitie verbreed: XDR moet eigen sensoren hebben, maar mag naast SaaS ook on-premises draaien. Als ondergrens noemt Gartner een endpointsensor plus ten minste één andere eigen beveiligingssensor met kant-en-klare integratie.

In de markt worden twee varianten onderscheiden:

Voor OT-omgevingen is de open variant vaak de enige realistische, omdat de OT-netwerksensoren meestal van een gespecialiseerde leverancier komen.

🔄 Wat is het verschil tussen XDR, EDR, SIEM en SOAR?

In de praktijk vullen de categorieën elkaar aan. Een SIEM blijft sterk in langdurige logbewaring en data van alle leveranciers, terwijl XDR sterker is in snelle detectie binnen het eigen ecosysteem. Veel leveranciers bundelen SIEM, SOAR en XDR inmiddels tot één platform.

🧱 Wat omvat een XDR-platform?

🏭 Hoe zet u XDR in OT-omgevingen in?

XDR komt uit de IT-wereld, maar wordt steeds vaker uitgebreid naar ICS-omgevingen. Daar gelden wel andere spelregels:

• Geen agents op besturingen - op een PLC of RTU kan geen XDR-agent draaien. Alleen Windows-systemen zoals HMI-servers, SCADA-servers en het engineering station komen in aanmerking, en dan alleen met goedkeuring van de leverancier van de installatie.
• Passieve netwerksensoren als bron - OT-zichtbaarheid komt van passieve monitoring die industriële protocollen zoals Modbus en DNP3 ontleedt. Producten als Nozomi, Claroty, Dragos, Tenable OT en Microsoft Defender for IoT leveren hun meldingen door aan het XDR- of SIEM-platform.
• Gedragsbaselines - Industriële processen zijn voorspelbaar, dus een nieuwe verbinding of een onverwacht schrijfcommando naar een PLC is een sterk signaal. MITRE ATT&CK for ICS helpt die meldingen te duiden.
• Voorzichtige respons - automatisch isoleren van een HMI kan de operator het zicht op het proces ontnemen. In OT is respons daarom meestal handmatig en afgestemd met de procesverantwoordelijke.
• Asset-context - koppel meldingen aan de asset-inventaris, zodat een analist weet of een systeem een koffieautomaat of een veiligheidssysteem is.

Het grootste risico zit in de grens tussen IT en OT. XDR is daar waardevol, omdat het een aanval kan volgen van een phishingmail op kantoor tot een verdachte sessie op een jump server in het OT-netwerk.

🚀 Welke XDR-platforms zijn er?

De term XDR wordt in marketing ruim gebruikt. Vraag bij een keuze daarom welke bronnen native worden ondersteund en welke alleen via een losse connector binnenkomen.

🧭 Hoe voert u XDR stapsgewijs in?

1. Bepaal de bronnen - begin bij endpoints, e-mail en identiteit; daar starten de meeste aanvallen, waaronder ransomware.
2. Kies native of open - inventariseer welke beveiligingsproducten u al heeft en hoe goed die aansluiten.
3. Regel de bemensing - XDR vraagt analisten die meldingen 24/7 opvolgen, intern of via een (managed) SOC of OT SOC.
4. Stem respons af - leg in een incident-response-plan vast welke acties automatisch mogen en welke systemen, zoals OT, nooit automatisch geïsoleerd worden.
5. Test updates van de agent - de foutieve contentupdate van CrowdStrike Falcon op 19 juli 2024 liet wereldwijd ongeveer 8,5 miljoen Windows-systemen crashen. Rol updates in OT daarom gefaseerd uit.
6. Gebruik de data voor hunting - threat hunting op de XDR-data levert nieuwe detectieregels op.

Voor Nederlandse organisaties onder NIS2 en de Cyberbeveiligingswet, van kracht sinds 15 augustus 2026, helpt XDR bij de meldplicht: een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur en een incidentmelding binnen 72 uur vragen om snelle detectie en een goede tijdlijn.

❓ Veelgestelde vragen

Waar staat XDR voor?

XDR staat voor Extended Detection and Response. De term werd in 2018 geïntroduceerd door Nir Zuk van Palo Alto Networks. Het woord “extended” verwijst naar de uitbreiding van endpointdetectie naar netwerk, e-mail, identiteit en cloud.

Vervangt XDR een SIEM?

XDR kan een SIEM gedeeltelijk vervangen, vooral bij kleinere organisaties met één dominante leverancier. Een SIEM blijft sterker in het bewaren van logs over lange tijd en het verwerken van data van alle leveranciers. Grotere organisaties gebruiken daarom vaak beide, of een platform dat SIEM en XDR combineert.

Wat is het verschil tussen XDR en MDR?

XDR is technologie: een platform dat detectie en respons over meerdere domeinen combineert. MDR (Managed Detection and Response) is een dienst waarin een externe partij die detectie en respons 24/7 voor u uitvoert. Veel MDR-diensten draaien op een XDR-platform.

Kan XDR worden gebruikt in OT-netwerken?

XDR kan OT-netwerken bewaken, maar niet met een agent op PLC’s of RTU’s. OT-zichtbaarheid komt van passieve netwerksensoren die industriële protocollen begrijpen en hun meldingen aan het XDR-platform doorgeven. Automatische respons wordt in OT terughoudend ingezet om het proces niet te verstoren.

Is XDR verplicht onder NIS2?

NIS2 en de Cyberbeveiligingswet schrijven geen specifiek product zoals XDR voor. Ze verplichten wel tot passende maatregelen voor detectie en incidentafhandeling en tot melding binnen 24 uur, 72 uur en een maand. XDR is één manier om aan die eisen te voldoen.

Wat is het verschil tussen native en open XDR?

Native XDR gebruikt alleen sensoren en software van één leverancier, wat diepe integratie oplevert maar afhankelijk maakt. Open of hybride XDR koppelt ook producten van derden via API’s. In OT-omgevingen is open XDR vaak nodig, omdat de OT-sensoren van gespecialiseerde leveranciers komen.

📌 Samengevat

XDR brengt detectie en respons over endpoints, netwerk, e-mail, identiteit, cloud en OT samen in één beveiligingsplatform, zodat aanvallen als één samenhangend incident zichtbaar worden. In OT werkt XDR via passieve netwerksensoren in plaats van agents, en met terughoudende respons, zodat beveiliging het fysieke proces niet verstoort.